Şerh

b) Yine bu nev‘ hadîslerin hakíkí ma‘nâlarını bilmediklerinden hadîslerin sıhhatini inkâr eden bir kısım ulemâ-i záhiri,

c) Bu nev‘ hadîslerin ehâdîs-i müteşâbihe nev‘ınden olduğunu derk etmeyip, o hadîslerin bir te’vîlini ve mâsadakını ve o hadîslerde beyân edilen teşbîhin bir súretini ve misâlini gözleriyle gördükleri hâlde hâlâ hadîste beyân edildiği şekliyle záhirî ma‘nâya muvâfık bir şahsı bekleyen bir kısım záhirî ulemâyı îkáz etmek,

d) Deccâl hakkındaki ehâdîs-i sahîhayı záhirî ma‘nâlarına göre hükm eden ve bunu muhâl ve hurâfe görüp dîn-i İslâma hücûm eden zındîkları susturmak için, bu zamânda bu nev‘ hadîslerin ayn-ı hak ve mahz-ı hakíkat müteaddid ma‘nâlarından işârî bir ma‘nâsını beyân ediyor. (Şöyle ki:

Ísevîlik dînî ve o dînden gelen ádât-ı müstemirresini muhâfaza hesâbına çalışan bir hükûmet) Almanya (ile, resmî i‘lânıyla, zulmetli pis menfaati için dînsizliğe ve bolşevizme yardım edip tervîc eden diğer bir hükûmet) Rusya (ki, yine pis menfaati için İslâmlarda ve Asya’da dînsizliğin intişârına tarafdâr olan fitnekâr ve cebbâr hükûmetlerle) İngiltere ve Amerika ile (muhârebe eden evvelki hükûmetin şahs-ı ma‘nevîsi temessül etse ve dînsizlik cereyânının bütün tarafdârları da bir şahs-ı ma‘nevîsi tecessüm eylese, üç cihetle, bu müteaddid ma‘nâları bulunan hadîsin, bu zamân aynen bir ma‘nâsını gösteriyor.) Ya‘nî, Üstâd Hazretleri meâlen diyor ki; “Deccâlle alâkalı hadîslerde beyân edilen teşbîhlerin bir súreti ve bir misâli İkinci Cihân Harbinde müşâhede edildi. Bu hadîslerin işârî ma‘nâlarından bir mâsadakı ve bir te’vîli bu zamânda

Lügat: tecessüm, temessül, cereyân, hükûmet, menfaat, meâlen, teaddi, inkâr