etmek demektir. Zîrâ, her bir sünnet, bir veyâ bir kaç ism-i İlâhînin tecellîsinden gelmiştir ve o esmâyı gösterir. İnsân ise, o sünnete ittibâ‘ etmekle, o esmâya mazhariyyetini ifâde etmiş olur. Her bir sünnete muhálefet ise; adem-i tesbîhtir. Ya‘nî, Elláh’ı takdîs etmemektir. Bu da insânı küfre sevk edecek gizli bir yoldur. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Sözler” adlı eserinde, şerîat ve sünnet-i seniyyenin ahkâmları içinde esmâ-i İlâhiyyenin cilveleri tezáhür ettiği şöyle ifâde edilmektedir:

“Şerîat ve Sünnet-i Seniyyenin ahkâmları içinde cilveleri intişâr eden esmâ-i hüsnânın her bir isminin feyz-i tecellîsine bir mazhar-ı câmi‘ olmağa çalış.” [61]

Demek, her bir sünnetin ittibâında tevhîde giden bir yol vardır. Her bir sünnetin muhálefetinde ise, şirke giden gizli bir yol vardır.

İHTÁR: Sünnet ta‘bîrinde farz, vâcib gibi bütün ahkâm-ı dîniyye, bâ-husús şeáir-i İslâmiyye dâhıl olduğu unutulmamalıdır.

Hulâsa: فَسَبِّحُوا “Tesbîh edin!” emri; “Farz, vâcib, sünnet, müstehâb, mendûb, mübâh, mekrûh, harâm gibi ef‘ál-i mükellefînin cümlesine mürâat etmekle o Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd’u takdîs edin” ma‘nâsındadır.

Âyet-i kerîmede geçen فَسُبْحَانَ اللّٰهِ  lafzı, فَسَبِّحُوا اللّٰهَ تَسْب۪يحاً emrini istilzâm ediyor. Kur’ân, şu emri verdikten sonra, tesbîhin netîcesini iki noktada topluyor:

Birincisi ve en mühimmi: Tevhîddir.

Diğeri: Haşirdir.

Tevhîdin ana temeli ise iki esâsa dayanır:

Birincisi: San‘ata bakıp Sáni‘ı bulmaktır.

İkincisi: Ni‘mete bakıp Mün‘ım’i bulmaktır.

Bütün esmâ-i İlâhiyyenin tecelliyyâtı bu iki esâsta toplanır.

Bu âyet-i kerîme,  فَسَبِّحُوا اللّٰهَ تَسْب۪يحاً  “Elláh’ı, bin bir isim ve sıfatıyla çokça tesbîh edin”

Lügat: sünnet-i seniyye, ariyyet, seniyye, birinc, sünnet, vâcib, âmiyy