sıfatları istilzâm eder. Cenâb-ı Hak, bu âyet-i kerîmeler ile haşri getireceğini haber vermekle, bu nâkıs sıfatlardan mukaddes ve müberrâ olduğunu beyân etti. İnsânlara da, Kendisini bu nev‘í lâyık olmayan nâkıs sıfatlardan tenzîh etmelerini emir buyurdu.

Evet, tefsîrini yaptığımız bu âyet-i kerîmelerde Cenâb-ı Hak, evvelâ Kendisinin her türlü noksán sıfatlardan münezzeh ve kemâl sıfatlarla muttasıf olduğunu i‘lân etmekte, daha sonra kullarına kemâl-i kudretine, azamet-i saltanatına delâlet eden akşâm, yatsı, sabâh, ikindi ve öğle vakitlerinde Kendisini tesbîh ve tahmîd etmelerini irşâd etmektedir. Şöyle ki:

فَسُبْحَانَ اللّٰهِ ح۪ينَ تُمْسُونَ وَح۪ينَ تُصْبِحُونَ ۞ وَلَهُ الْحَمْدُ فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَعَشِيًّا وَح۪ينَ تُظْهِرُونَ

Bu âyet-i kerîmeler, záhiren ihbârdır. Hakíkatte ise, emir ma‘nâsındadır. Peki, Kur’ân’ın bu âyet-i kerîmelerde bize emri nedir? سَبِّحُوا اللّٰهَ تَسْب۪يحاً  Ya‘nî: “Akşâm, yatsı, sabâh, ikindi ve öğle vakitlerinde Elláh’ı çokça tesbîh edin. Ya‘nî, o Zât-ı Vâcibü’l-Vücûdu, şerîkten, kusúrdan, noksániyyetten, zulümden, aczden, merhametsizlikten, ihtiyâcdan, aldatmaktan, haşri getirmeyip mahlûkátı yokluğa mahkûm etmekten, kısaca celâl, cemâl ve kemâline muhálif olan bütün kusúrâttan takdîs ve tenzîh edin. Cin ve insin kusúrâtından, ehl-i dalâletin efkâr-ı bâtılasından ve kâinâtın bütün nekáisinden muallâ ve müberrâ olduğunu

 سُبْحَانَ اللّٰهِ ile i‘lân edin.”

Kur’ân-ı Kerîm; bu âyet-i kerîmede evvelâ فَسُبْحَانَ اللّٰهِ kelimesi ile bize teklîfî bir emirde bulunuyor. Ya‘nî, “Tesbîh edin” emrediyor. سَبِّحُوا emrinin içinde en ufak bir âdâb-ı Nebeviyye’den tâ farzlar, vâcibler, sünnetler olmak üzere bütün amelî hükümler dâhıl olduğu gibi; başta tevhîd ve haşir olmak üzere bütün i‘tikádî hükümler de dâhıldir. Bu durumda سُبْحَانَ اللّٰهِ kelime-i kudsiyyesinin ma‘nâsı, “Elláh’ı takdîs ve tenzîh edin. Ya‘nî, hayâtın her safhasında O’nun evâmirine ittibâ‘ ve nevâhîsinden ictinâb edin. Tevhîdi bütün merâtibiyle kabûl ve şirkin her nev‘ınden kendinizi muhâfaza edin” demektir. Bu ise, ancak Kitâb ve Sünnet ile teşerru‘ etmekle olur. Her bir sünnete ittibâ‘ etmek, Elláh’ı takdîs 

Lügat: ehl-i dalâlet, merhamet, mukaddes, saltanat, udre(t), kelime, mahkûm, sünnet, sinin, vâcib