sübûtiyyeyi, yedi sıfât-ı sübûtiyyenin arkasından altı sıfât-ı selbiyyeyi akla ihsâs ederek Zât-ı Vâcibü’l-Vücûdun hem vücûdunu, hem de vahdetini isbât eder. Daha sonra, haşri, tevhîdin üzerine binâ eder. Kur’ân’ın asıl üslûbu ve mesleği budur. Ehl-i tahkík bu üslûb-i Kur’ânîyi çok kullanmıştır. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”da bu üslûb çok zikredilmektedir.

İşte, Kur’ân-ı Hakîm,

وَهُوَ الَّذ۪ى يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُع۪يدُهُ وَهُوَ اَهْوَنُ عَلَيْهِۜ وَلَهُالْمَثَلُ الْاَعْلٰى فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۚ وَهُوَ الْعَز۪يزُ الْحَك۪يمُ۟

âyet-i kerîmesinde geçen الْخَلْقَ (mahlûk) kelimesiyle bütün mahlûkátı nazara verir. Mahlûkát denilen âsâr üzerinde tezáhür eden “ibdâ‘ ve iáde” fiilerini gösterir. İbdâ‘ ve iáde fiilleri, “Mübdi‘ ve Muíd” isimlerine delâlet eder. Bu iki isim ise, “hayât, ilim, sem‘, basar, irâde, kudret ve kelâm” denilen yedi sıfât-ı sübûtiyyeyi iktizá eder. Zîrâ, bu yedi sıfâtı hâiz olmayan, bu ibdâ‘ ve iáde fiillerine sáhib olamaz. Ta‘bîr-i diğerle, mahlûkátı ibdâ‘ ve iáde edecek olan Zât, ancak sıfât-ı seb‘aya mâlik olan Zât’tır. Sıfât-ı seb‘a ise; “vücûd, kıdem, beká, vahdâniyyet, muhálefetun li’l-havâdis ve kıyâm bi-nefsihî” denilen altı sıfât-ı selbiyyeyi iktizá eder.

Şu álemde bu kadar hadsiz bir súrette ibdâ‘ ve iáde fiillerini gösteren böyle bir Zât, elbette haşir sabâhında mahlûkátı tekrâr yaratmaya ve iáde etmeye de kádirdir.

YEDİNCİ ÜSLÛB: Kur’ân’ın usûl ve üslûblarından biri de, san‘atta Sáni’ı, ni‘mette Mün‘ım’i isbât etmektir. Bu maksad için evvelâ âsârı serd eder. O âsâr içinde san‘at ve ni‘met cihetini nazara verir. Netîcede, san‘attan Sáni‘a, ni‘metten Mün‘ım’e intikál ettirir.

İşte,

وَهُوَ الَّذ۪ى يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُع۪يدُهُ وَهُوَ اَهْوَنُ عَلَيْهِۜ وَلَهُ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۚ وَهُوَ الْعَز۪يزُ الْحَك۪يمُ۟

âyet-i kerîmesinde, halk (mahlûk), bir eserdir. الْخَلْقَ kelimesindeki الْ-ı ta‘rîf,