YİRMİNCİ MES’ELE

وَلَهُ الْحَمْدُ فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ

cümlesinin, cümle-i mu‘terize (ara cümle) olarak zikredilmesinin bir kaç hikmetini zikredeceğiz:

Birincisi: “Siz sabâh ve akşâm o Zât-ı Akdes’i tesbîh ediyorsunuz. Bununla berâber, o Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd’a hamd etmeniz de lâzımdır. Zîrâ, semâvât ve Arz’da bulunan bütün ni‘metler O’nundur ve size müsahhar kılınmıştır” ma‘nâsını ifâde etmektedir.

İkincisi: “Başta namâz ve tesbîh olmak üzere ıbâdete muvaffak olmak, bir ni‘mettir. Bu ni‘met, hamdi iktizá eder. O hâlde, bu ni‘mete karşı hamd edin” ma‘nâsına işâret etmektedir.

Üçüncüsü: Mü’minlerin Elláh’ı tesbîh etmeleri, hâşâ Elláh’a bir menfaat vermez. Belki, tesbîhlerinin menfaati, kendilerine rücû‘ eder. Zîrâ, Elláhu Teálâ, semâvât ve Arz’da mahmûddur. Bizim tesbîh ve tahmîdimize muhtâc değildir. Öyle ise, bu cümle-i Kur’âniyye, “Kendi menfaatiniz için Elláhu Teálâyı tesbîh ve tahmîd edin” ma‘nâsına işâret etmektedir.

YİRMİ BİRİNCİ MES’ELE

Cenâb-ı Hak, bu âyet-i kerîmede evvelâ nev-ı beşere akşâm ve sabâh vakitlerinde Kendisini tesbîh ve takdîs etmelerini emretti. Ardından

وَلَهُ الْحَمْدُ فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ

buyurdu. Bu cümlede geçen الْحَمْدُ kelimesi, üç ma‘nâya gelmektedir:

Birinci ma‘nâ: Kendi ma‘nâsındadır. Bu durumda, âyet-i kerîmenin ma‘nâsı şöyle olur: “Semâvât ve Arz’da ne kadar hamd varsa, kimden gelse ve kime karşı da olsa hepsi Elláh’a mahsústur ve O’na gider. Çünkü, asıl hamde lâyık olan yalnız Elláh’tır.”

İkinci ma‘nâ: Bu cümlede geçenوَلَهُ الْحَمْدُ  ifâdesi, وَلَهُ النِّعْمَةُ demektir. Zîrâ, ni‘met, medâr-ı hamddir. Buna göre, âyet-i kerîmenin ma‘nâsı şöyle olur: “Semâvât ve Arz’da ne kadar medâr-ı hamd olan ni‘met varsa, hepsi

Lügat: menfaat, birinc, hikmet, kelime, sinin, vâcib