âyet-i kerîmesinde ifâde edilen, ölüden diriyi, diriden ölüyü çıkarmak ve küre-i Arz’ı bir nefis gibi ihyâ etmek fiillerinde, Hakîm isminin bu üç ma‘nâsı tezáhür etmekle berâber, “her şeyi hüsn-i san‘atta yaratan” ma‘nâsı daha záhirdir.

“Üçüncü Makám-ı Álî” olan “Makám-ı Ekser-i Esmâ”nın tereşşüh ettiği

 وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ اِذَٓا اَنْتُمْ بَشَرٌ تَنْتَشِرُونَ

âyet-i kerîmesinde ifâde edilen, insânın topraktan yaratılması fiilinde, Hakîm isminin bu üç ma‘nâsı tezáhür etmekle berâber, “her şeyi hüsn-i san‘atta yaratan” ma‘nâsı daha záhirdir.

“Dördüncü Makám-ı Álî” olan “Makám-ı Rubûbiyyet”in tereşşüh ettiği

وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا لِتَسْكُنُٓوا اِلَيْهَا وَجَعَلَ  بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً اِنَّ ف۪ى ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

âyet-i kerîmesinin ifâdesiyle; Cenâb-ı Hak, kendileriyle sükûnet bulmaları için kendi cinslerinden eşler yaratıp aralarına meveddet ve rahmeti derc etmiştir. Bu fiilde Hakîm isminin bu üç ma‘nâsı tezáhür etmekle berâber, “her şeyde fâide ve maslahatları gözeten” ma‘nâsı daha záhirdir. Zîrâ, “Elláh (cc) Hakîm’dir. Abes iş yapmaz” káidesince, kadını yarattıktan sonra erkek ile kadın arasına meveddet ve rahmeti koymuştur ki; insân huzúr ve sükûnet bulsun ve râhat yaşasın. Bununla berâber, bu âyette Hakîm isminin kánûn dâiresinde iş gören ve her şeyi san‘atlı yaratan ma‘nâları da vardır. Zîrâ, kadını kánûn dâiresinde ve san‘atlı yaratmıştır.

“Beşinci Makám-ı Álî” olan “Makám-ı Ulûhiyyet”in tereşşüh ettiği

وَمِنْ اٰيَاتِه۪ خَلْقُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافُ اَلْسِنَتِكُمْ وَاَلْوَانِكُمْۜ اِنَّ ف۪ى ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِلْعَالِم۪ينَ

âyet-i kerîmesinde ifâde edilen, semâvât ve Arz’ın hîç yoktan var edilmesi, her bir insânın dil, lehçe, şîve, ses tonu, súret ve renginin ayrı ayrı olması, birinin diğerine benzememesi fiillerinde, Hakîm isminin bu üç ma‘nâsı tezáhür etmekle berâber, “kánûn dâiresinde iş gören” ma‘nâsı daha záhirdir.

Lügat: küre-i arz, maslahat, meveddet, sükûnet, rengin, fâide, sinin, sükûn