Veyâ: “Ey insânlar! Bu iáde, sizin idrâk ve takdîrinize göre, ibdâ‘dan daha kolaydır.” Evet, nev-ı beşere göre, elbette bir şeyi iáde etmek, yoktan var etmeğe nisbetle daha kolaydır. Artık bütün mevcûdâtı yoktan îcâda kádir olan o Zât-ı Akdes, Kıyâmet hengâmında onları fenâya ve ölüme mahkûm ettikten sonra haşir sabâhında tekrâr halk ve îcâd etmeye kádir olmaz mı? Elbette kádirdir. (Ve göklerde ve yerde tecelliyyâtı görünen en yüksek vasıf ve şe’nler, en yüce sıfatlar ve en güzel isimler yalnız ve yalnız o Zât-ı Akdes’e mahsústur.) O Zât-ı Akdes, en yüksek ve en mukaddes sıfatlara sáhibtir.  O’nun zât, şuûn, sıfât, esmâ ve ef‘álinde şerîki, nazíri, misli, mesîli yoktur.  Kusúrât ve noksánlık ise, kâinâtın tabîatına ve insânın enesine áiddir. (Ve O) kemâl sıfatlarla muttasıf, noksán sıfatlardan münezzeh olan Zât-ı Akdes, (Azîz’dir) emrinde gálibdir. Her dilediğini derhal vücûda getirebilir. Her şeyi emir ve irâdesine müsahhar kılmıştır. Her şey, O’nun irâdesine ister istemez boyun eğmiştir. O nihâyetsiz kuvvet ve kudret sáhibidir. (Hakîm’dir), her şeyi kánûn dâiresinde, fâide ve maslahatlara riáyet ederek san‘atlı yaratır. Hâşâ, abes iş yapmaz. O’nun her emri, her fiili pek çok hikmet, maslahat ve fâideye mütevakkıftır.” [579]

ÂYET-İ KERÎMENİN SEBEB-İ NÜZÛLÜ

Kâfirler, yüce Elláh’ın ölüleri tekrâr dirilteceğinden hay­rete düştüler. “Biz ölüp toprak olduktan, çürüyüp dağıldıktan sonra ikinci kez bir daha nasıl diriltileceğiz?” diyerek haşr-i cismânîyi akıldan uzak gördüler. Bunun üzerine bu âyet-i kerîme nâzil oldu.

ÂYET-İ KERÎMENİN MÂKABLİYLE (ÖNCEKİ

ÂYET-İ KERÎMELERLE) OLAN MÜNÂSEBETİ

Cenâb-ı Hak, tefsîrini yaptığımız âyet-i kerîmelerde; evvelâ bütün noksánlıklardan münezzeh olduğunu; O’nun her şeyi yoktan yaratması sebebiyle tesbîh, tahmîd ve ta‘zíme lâyık bulunduğunu; öl­dürme ve diriltmeye muktedir olduğunu beyân buyurdu. Daha sonra, insânın topraktan yaratılması, tenâsül yo­luyla insân cinsinin devâm etmesi, göklerin ve yerin halk edilmesi, insânların renk-

Lügat: maslahat, mukaddes, muktedir, elbette, udre(t), hengâm, hikmet, mahkûm, nisbet, fâide, kâfir, nâzil, sinin