O’na îmân eder. O îmânın muktezásı olarak, ahkâm-ı İlâhiyyeye ittibâ‘ eder. Bâ-husús Hazret-i Muhammed (asm) risâlet vazífesiyle tavzíf edildikten sonra, ona inzâl buyrulan ve mahzá adâlet ve rahmet olan Kur’ân’ın ve Sünnet-i Nebeviyyenin bütün ahkâmına inanır ve evâmir-i İlâhiyyeye ittibâ‘ ve nevâhî-i İlâhiyyeden ictinâb etmekle dünyâ ve âhiret saádetini elde eder. İnsânlardan diğer bir kısmı ise; şu kâinâtta tekvînî olarak icrâ olunan kánûnlar netîcesinde tezáhür eden adâlet fiilini görmez, bu fiil arkasında vücûdu ihsâs olunan Ádil bir Zât’a intikál etmez, o Ádil Zât’a îmân ve itáata da‘vet eden ve teklîfî kánûnların menbaı olan vahy-i İlâhîyi inkâr ve tekzîb etmekle cezâya müstahak olur. Bu cezâ ise, burada tam verilmiyor, onun cinâyetine muvâfık bir te’dîb cihetine gidilmiyor. Bu ise, bir ma‘dele-i ulyâ ve bir mahkeme-i kübrâyı bedâheten iktizá ediyor. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Sözler” adlı eserinde şöyle deniliyor:

“Hîç mümkün müdür ki: Zerrelerden Güneş’lere kadar cereyân eden hikmet ve intizám, adâlet ve mîzânla rubûbiyyetin saltanatını gösteren Zât-ı Zü’l-Celâl, rubûbiyyetin cenâh-ı himâyesine ilticâ eden ve hikmet ve adâlete îmân ve ubûdiyyetle tevfîk-ı hareket eden mü’minleri taltíf etmesin; ve o hikmet ve adâlete küfür ve tuğyân ile isyân eden edebsizleri te’dîb etmesin? Hâlbuki, bu muvakkat dünyâda, o hikmet, o adâlete lâyık binden biri, insânda icrâ edilmiyor, te’hír ediliyor. Ehl-i dalâletin çoğu cezâ almadan; ehl-i hidâyetin de çoğu mükâfât görmeden buradan göçüp gidiyorlar. Demek, bir mahkeme-i kübrâya, bir saádet-i uzmâya bırakılıyor…” [576]

Evet, şu álemde adâlet eli işlediğinin bir delîli de, haddini aşmış bir kısım zálimlerin bu dünyâda dahi cezâya çarptırılmasıdır. Kurûn-i sâlifedeki akvâmın başına gelen belâ ve musíbetler isbât eder ki; insân, her ân bir sille-i te’dîbe ma‘rûzdur. Ba‘zan da, o zálimler tokat yemeden yaşamış, cezâsını daha muzáaf bir şekilde görmek için o cezâ âhirete te’hír edilmiştir.

Bu memleketin hâkimi, ba‘zan adâletini ihsâs ettirmek için peygamberlere ve onların etbâına nusret ve necât vermiş; peygamberlerine muhálefet eden kavm-i Ád, kavm-i Semûd, kavm-i Fir’avn gibi haddini aşanları da tokatlamıştır.  Mâdem bu memlekette ehl-i îmân ve táatın necâtı ve ehl-i küfür ve isyânın tokadı, o hikmet ve adâleti ihsâs ettirmek için birer nümûnedir. Elbette, o Hakîm-i Zü’l-Cemâl, hakíkí hikmetine muvâfık, başka bir memlekette, mutí‘ kullarına

Lügat: ehl-i dalâlet, peygamber, memleket, muhammed, saltanat, cereyân, elbette, hareket, mahkeme, hikmet, sünnet, âhiret, inkâr, âhire, şekil