Demek, bir diyâr-ı âhere bırakılıyor.

İşte, hîç mümkün müdür ki; o Ádil-i Mutlak, böyle cebbâr ve zálimleri başı boş bıraksın? Onları cezâlandırmasın? Dünyâda isyân eden o edebsizlerin saraylarını ve kal‘alarını başlarına yıkmasın? Ölüm ile o táğí ve bâğíleri, ehl-i îmân ve táat ile bir seviyede tutsun? Ehl-i îmân ve táate lâyık oldukları mükâfâtı, táğí ve bâğílere ise müstehak oldukları cezâyı vermesin? Elbette, o adâlet sáhibi olan Zât-ı Ádil, kurûn-i sâlifedeki táğí ve bâğíleri yakaladığı gibi;  bugünkü táğí ve bâğíleri de bir gün dünyâda dahi yakalayacak. Âhirette ise; o Ádil-i Mutlak, bütün táğí ve bâğíleri bir arada toplayıp hesâba çekecek, hesâb görüldükten sonra da ebedî Cehennem’in yakıtı olmak üzere onları toplu olarak Cehennem’e sevk edecektir. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “İşârâtü’l-İ‘câz” adlı eserinde şöyle deniliyor:

“Evet, görüyoruz ki; alelekser gaddâr, fâcir zálimler lezzetler, ni‘metler içinde pek râhat yaşıyorlar. Yine görüyoruz ki; ma‘súm, mütedeyyin, fakír mazlûmlar zahmetler, zilletler, tahkírler, tahakkümler altında can veriyorlar. Sonra ölüm gelir, ikisini de götürür. Bu vaz‘ıyyetten bir zulüm kokusu gelir. Hâlbuki, kâinâtın şehâdetiyle, adâlet ve hikmet-i İlâhiyye zulümden pâk ve münezzehtirler. Öyle ise, adâlet-i İlâhiyyenin tam ma‘nâsıyla tecellî etmesi için haşre ve mahkeme-i kübrâya lüzûm vardır ki; biri cezâsını, diğeri mükâfâtını görsün.” [554]

فَسُبْحَانَ اللّٰهِ ح۪ينَ تُمْسُونَ وَح۪ينَ تُصْبِحُونَ âyet-i kerîmesinin başında سَبِّحُوا emri mukadderdir. Ya‘nî, “Ey insânlar! Elláh’ı tesbîh edin” emrediyor. Mâdem insânlık áleminde bu emr-i İlâhîye riáyet eden olduğu gibi; bu emri kıran da vardır. Öyle ise, bütün kâinâtta tekvînen adâleti yerleştiren bir Zât-ı Ádil, elbette bu ásí gürûhu başı boş bırakmaz, onlar için bir mahall-i cezâ ihzár edecektir. Böyle bir mahall-i cezâ ise, ancak dâr-ı âhirette olur.

Üstâd Bedîuzzamân (ra) Hazretleri, adâlet-i İlâhiyyenin haşri nasıl iktizá ettiğini ve netîcede ehl-i küfrün Cehennem ile cezâlandırılacağını, ehl-i îmânın ise Cennet ile mükâfâtlandırılacağını şöyle îzáh etmektedir:

“Âlemde çok görüyoruz ki: Zálim, fâcir, gaddâr insânlar gáyet refah ve râhatla

Lügat: cehennem, mukadder, tahakküm, elbette, mahkeme, götürü, hikmet, zillet, âhiret, sinin, âhire