insânlar için büyük bir ni‘mettir. Bu ni‘met, hîç şübhesiz, “Rahmân” ismiyle müsemmâ bir Zât’ın vücûb-i vücûd ve vahdetine şehâdet eder. Evet, Güneş ve Ay, Rahmân-ı Zü’l-Cemâl tarafından cin ve inse müsahhar kılınan me’mûr-i İlâhîdir. [546]

وَالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ يَسْجُدَانِ “Sapı olmayan bir kısım otlar ile sapı üstünde duran bir kısım otlar ve gövdeleri üzerinde duran umûm ağaçlar, Rahmân-ı Zü’l-Cemâl’e secde ederler. Ya‘nî, evâmir-i tekvîniyyeye itáat ve inkıyâd ederler.” [547]

وَالسَّمَآءَ رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْم۪يزَانَ “(Ve) o hikmet ve adâlet sáhibi olan Hakîm-i Ádil, (semâyı yükseltti) gök kubbesini yüksek yarattı, onları meleklerin birer ikâmetgâhı kıldı, dînî hükümlerin o taraftan peygamberlerine inmesini takdîr etti (ve mîzânı koydu.) Ya‘nî, bu álemin nizám ve intizámını te’mîn buyurdu. Bütün İlâhî hükümleri, adâlet ve hikmete dayanmış bulundu ve her şeyde bir intizámın, bir adâletin cereyânını emretmiş oldu. Adâleti ve dengeyi te’mîne vesîle olacak kábiliyyeti de insânlara bahşetti. Elverir ki, bu kábiliyyetler kötüye kullanılmasın.” 

اَلَّا تَطْغَوْا فِى الْم۪يزَانِ “Evet, o hikmet ve adâlet sáhibi Zât-ı Akdes, álemde mîzânı vaz‘ etti. (Tâ ki,) ey insânlar! Siz de (mîzânda haddi tecâvüz etmeyesiniz.) Adâletten ve doğruluktan ayrılmayasınız. Toplumsal hayâtınız intizám içinde, adâlet düstûruna riáyet dâiresinde devâm edip dursun.”

وَاَق۪يمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْم۪يزَانَ “(Ve mîzânı adâletle yerine getiriniz.) Onu doğru tutunuz, dikkatle hareket ediniz (ve tartıyı noksán etmeyiniz,) adâlet ve insáfa aykırı bir vaz‘ıyyette bulunmayınız, doğruluktan aslâ ayrılmayınız.” [548]

Cenâb-ı Hak,  وَالسَّمَآء رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْم۪يزَانَ  âyet-i kerîmesinde, semâvâtta tekvînî olarak mîzânı vaz‘ ettiğini ifâde etti. Bu âyet-i kerîmelerde ise, ins ve cinden yer

Lügat: peygamber, cereyân, hareket, dikkat, hikmet, şübhe