DÖRDÜNCÜ MES’ELE

 اللّٰهِ فَسُبْحَانَ ifâdesinde mukadder olan سَبِّحُوا emri, iki ma‘nâya hamledilmiştir:

Birinci ma‘nâ: نَزِّهُوهُ عَنْ صِفَاتِ النَّقْصِ وَصِّفُوهُ بِصِفَاتِ الْكَماَلِ

Ya‘nî: “Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd’u bütün noksán sıfatlardan tenzîh edip bütün kemâl sıfatlarla tavsíf edin.”

İkinci ma‘nâ: صَلُّوا Ya‘nî: “Namâz kılın.” Cenâb-ı Hak, bu âyet-i kerîme ile beş vakit namâza işâret etmektedir.

“Tesbîh”in “namâz” diye isimlendirilmesi, üç vecihle îzáh edilebilir:

Birincisi: Namâzda, husúsan rükû‘ ve secdelerde tesbîh lafzı zikredildiği için öyle isimlendirilmiştir.

İkincisi: Tesbîh kelimesi, اَلسُّبْحَةُ kelimesinden alınmıştır. اَلسُّبْحَةُ ise namâz demektir. Bunun delîli, Peygamber (sav)’in gelecek hadîs-i şerîfidir:

تَكُونُ لَهُمْ سُبْحَةٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ Ya‘nî: “Kıyâmet gününde onların bir sübha’ları (namâzları) olacaktır.” [49]

Üçüncüsü: Tesbîh, tenzîh ma‘nâsındadır. Namâz ıbâdetinde baştan sona kadar  Cenâb-ı Hakk’ı tenzîh etmek ma‘nâsı mevcûddur. Zîrâ, namâz vâsıtasıyla kul acz ve za‘fını, fakr ve ihtiyâcını, naks ve kusúrunu, fenâ ve zevâlini Elláh’a arz eder. Nâkıs sıfatları kendisine alır. Kemâl sıfatlarla Rabbini ta‘zím ve tavsíf eder.

Bu âyet-i kerîmede tesbîh kelimesinin, namâz ıbâdeti ile tefsîr edilmesinin diğer bir hikmeti de şudur ki; tesbîh, hem kalb, hem lisân, hem de erkân (a‘zá-yi insâniyye) ile yapılır. Kalb ile tesbîh, kesin i‘tikádı ifâde eder. Kalb ile berâber lisân ile tesbîh, -kelime-i tevhîd gibi- zikr-i hasendir. Kalb ve lisân ile berâber

Lügat: peygamber, mukadder, birinc, hikmet, kelime, sinin, vâcib