MEZKÛR ÂYET-İ KERÎMELERDE GEÇEN BA‘ZI

KELİMELERİN LÜGAVÎ MA‘NÂLARI VE TAHLÎLLERİ

Bu bölümde, yirmi dokuz mes’ele zikredilecektir:

BİRİNCİ MES’ELE

Âyet-i kerîmenin baş kısmında geçen فَ harfi, cezâiyye, ta‘bîr-i diğerle ta‘kíbiyyedir. Mahzûf bir şart cümlesinin cevâbının başında gelmiştir. Bu sebeble, daha önce zikredilen âyetlere bakar. O mahzûf cümle, gelecek cümlelerden biri olabilir:

اِذَا كَانَ الْاَمْرُ كَذٰلِكَ فَسَبِّحُوا اللّٰهَ

اِذَا عَلِمْتُمْ ذٰلِكَ فَسَبِّحُوا اللّٰهَ

اِذَا كَانَ الْاَمْرُ كَمَا تَقَرَّرَ فَسَبِّحُوا اللّٰهَ

Ya‘nî; mâdem mevcûdât-ı álemi, bâ-husús insânı hîç yoktan var eden bir Kadîr-i Zü’l-Celâl, onları öldükten sonra tekrâr iáde etmeye kádirdir. Hem mâdem haşir sabâhında ehl-i îmân ve táat ile ehl-i küfür ve isyân biribirlerinden ayrılacaklardır. Hesâb netîcesinde îmân edip sálih amel işleyenler, Cennet’e gidecektir. İnkâr edenler, âyetlerimizi ve dâr-ı âhireti tekzîb edenler ise, Cehennem’e sevk edilecektir. Öyle ise, îmân edip başta namâz olmak üzere   amel-i sálih işleyin.

 İKİNCİ MES’ELE

Bu âyet-i kerîmede geçen فَسُبْحَانَ اللّٰهِ  ifâdesinde, فَسَبِّحُوا اللّٰهَ تَسْب۪يحاً cümlesi mukadderdir. Buna göre, سَبِّحُوا fiil-i emir, و fâil, اللّٰهَ mef‘úl, تَسْب۪يحاً mef‘úl-i mutlaktır.

سَبِّحُوا fiili hazfolmuş, masdar olan سُبْحاَنَ kelimesi onun yerine

 

Lügat: cehennem, mukadder, kelime, âhiret, sinin, âhire