Cennet ni‘metlerinden mesrûrâne bir şekilde istifâde edeceklerdir. [45] Diğer táife ise kâfirlerdir ki; onlar, âyât-ı İlâhiyyeyi ve dâr-ı âhireti tekzîb etmeleri sebebiyle ebedî olarak azâb-ı İlâhîde kalacaklardır. [46]

فَسُبْحَانَ اللّٰهِ ح۪ينَ تُمْسُونَ وَح۪ينَ تُصْبِحُونَ ۞ وَلَهُ الْحَمْدُ فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَعَشِيًّا وَح۪ينَ تُظْهِرُونَ

âyet-i kerîmesinde ise, nev-ı beşeri Cennet’e îsâl edecek ve Cehennem’den kurtaracak vesîle beyân edilmekte ve ona da‘vet ve teşvîk edilmektedir. O vesîle ise tesbîh ve tahmîddir. Şöyle ki:

Mâdem haşir haktır ve vukú‘ bulacaktır. Hem mâdem herkes dünyâda işlediği hayr ve şer bütün amellerinden hesâba çekilecektir. Hesâb netîcesinde ehl-i îmân ve táat Cennet’e, ehl-i küfür ve isyân da Cehennem’e gidecektir. Hem mâdem Cennet’e girmenin ve Cehennem’den kurtulmanın yegâne çâresi, îmân ve amel-i sálihtir. Öyle ise, Elláh’ı tesbîh ve tahmîd edin. Ya‘nî, Elláh’a îmân edin ve başta namâz olmak üzere amel-i sálih işleyin.

Hem bu âyet-i kerîme, daha önce bahsi geçen “amel-i sálih”in [47] ne olduğunu beyân buyuruyor. “Amel-i sálih nedir?” diye vârid olan mukadder bir suâle cevâb veriyor ve diyor ki: Amel-i sálihin ana temeli, beş farz namâzdır. Bu âyet-i kerîmede, beş vakit namâza işâret edilmiştir. Bununla berâber, sabâh ve akşâm -bütün vakitlerde- tesbîh ve tahmîde devâm edilecektir. Zîrâ, bütün mevcûdât-ı álem, bu vazífeyi îfâ ediyor. İnsânın mevcûdât-ı álemden geri kalmaması ve onlara kardeş olduğunu göstermesi için o da tesbîh, tahmîd ve ta‘zím vazífesini îfâ etmelidir. Tesbîh, tahmîd ve ta‘zím ise, namâzın çekirdekleri hükmündedirler.

 Hulâsa: Bu âyet-i kerîme, “Mâdem Cenâb-ı Hak, îcâd ve iádeye ve kul­larını hesâba çekmeye kádirdir. Hem mâdem hesâb netîcesinde ehl-i îmân ve táat Cennet’e, ehl-i küfür ve isyân ise Cehennem’e gidecektir. Öyle ise, ey insânlar! Cehennem azâbından kurtulup Cennet’e girebilmek için îmân ve ibâdet edin. Bâ-husús ibâdâtın bütün aksâmını câmi‘ olan beş vakit namâzı kılın. Küfür ve isyândan ictinâb edin” ma‘nâsını ifâde ediyor. 

Lügat: cehennem, mukadder, kurt(a), kilece, yegâne, âhiret, istif, kâfir, âhire, şekil