mulláh’tır.  Hazret-i Muhammed (asm) da Resûlulláh’tır. O Zât-ı Ekrem (asm), bu gaybî haberleri “Kelâmulláh” vâsıtasıyla ins ve cinne teblîğ ediyor. 

ÜÇÜNCÜ ÜSLÛB: Kur’ân’ın bir üslûbu da şudur ki; evvelâ san‘at ve ni‘met-i İlâhiyyeyi zikreder, daha sonra onların netîcesi olarak beşeri tefekkür ve şükre, ya‘nî îmân, takvâ ve amel-i sálihe da‘vet eder.

İşte, Kur’ân,

وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ تَقُومَ السَّمَٓاءُ وَالْاَرْضُ بِاَمْرِه۪ۜ ثُمَّ اِذَا دَعَاكُمْ دَعْوَةً مِنَ الْاَرْضِ اِذَٓا اَنْتُمْ تَخْرُجُونَ

âyet-i kerîmesiyle, semâ ve Arz’ın, hem birer san‘at eseri, hem de birer ni‘met eseri olduğunu ifâde eder. Cenâb-ı Hak, bu san‘at ve ni‘met eserlerini nazara vermekle, cin ve insi îmân ve ubûdiyyete da‘vet eder. Evet, melâike ve rûhâniyyâtın meskeni olarak tesmiye edilen, izn-i Rabbânî ile kuvve-i fáile sáhibi olan ve álem-i ulvî denilen semâvât álemi; içindeki hadsiz ecrâmiyle berâber öyle tecelliyyât-ı esmâ ve sıfâtın nakışlarına ve inceliklerine âyine, hem öyle azím fâide ve maslahatlara medâr oluyor ki, akl-ı beşer hayran kalır. Zîrâ, bu câmid ve şuúrsuz olan ecrâm-ı semâviyye ve dâire-i seyerânları olan semâvât álemi, böyle hárika nakş-ı san‘atı izhâr etmesi ve şuúrkârâne ve maslahatdârâne iş yapması isbât eder ki; bu mahlûkát, “Sáni‘, Alîm, Kadîr, Hakîm, Mürîd, Müdebbir, Mukaddir, Mürebbî, Mün‘ım ve Kerîm” gibi isimlerle müsemmâ bir Zât-ı Gaybî’nin emriyle, izniyle, havliyle, kuvvetiyle hareket edip çalışıyorlar. Onlarda görünen san‘at ve ni‘met eserleri, onların malı değildir. Bir başkası onlara takmış. Onlar ise, sâdece birer me’mûriyyet ve âyinedârlık vazífesini îfâ ediyorlar.    

Hem küre-i Arz ve içindeki mevcûdâtın san‘atiyyet ve ni‘metiyyet cihetlerine nazar-ı dikkatle bakıldığı zamân, küre-i Arz ve içindeki mevcûdât, semâvât ve içindeki mahlûkáttan geri kalmadığı anlaşılacaktır.

O hâlde, semâvât, Arz ve içindeki mahlûkát, bir Sáni’ın ve bir Mün‘ım’in vücûb-i vücûd ve vahdetine bi’l-bedâhe delâlet ederler. Öyle ise, buna mukábil, nev-ı beşerden “tefekkür ve şükür”, ya‘nî “îmân, takvâ ve amel-i sálih” istemek, bu esmânın muktezásıdır.

DÖRDÜNCÜ ÜSLÛB: İnsân, ülfet perdesini yırtıp, ádiyyât altında bulunan

Lügat: küre-i arz, maslahat, muhammed, mukaddir, tefekkür, hareket, tesmiye, atiyye, dikkat, hadsiz, fâide