sinin sözü, zan ifâde edebilir. Diğerinin sözü ise, onu te’kîd eder ve kuvvetlendirir. İşte, buna binâen, Cenâb-ı Hak, bizlere bu hükmü ta‘lîm için, tevhîd ve haşir da‘vâsını isbât ederken delâili çift çift getirmiştir.

BİR NÜKTE-İ KUR’ÂNİYYE: Cenâb-ı Hak, şu kâinât sarayının tavanı hükmünde olan semâyı ve tabanı hükmünde olan Arz’ın yaratılmasını nazara vermekle, insânlara oturacakları bir meskeni ta‘rif ediyor. “Sizin de oturacağınız meskenin bir tavanı, bir de tabanı olsun” diye ta‘lîm buyuruyor. Hem kâinât sarayının halk ve îcâdından sonra babamız Âdem (as)’ı ve annemiz Havvâ (as)’ı yaratmakla, o meskende oturacak olan sâkinleri ta‘rif ediyor. İnsânların da meşrû‘ nikâh vâsıtasıyla zevc ve zevce olarak bir meskende sâkin olmalarını emrediyor.

KUR’ÂN, PEK ÇOK ÂYÂTIYLA ALTI SUÂLE CEVÂB

VERMEKLE, HAŞRE ÎMÂN RÜKNÜNÜ İSBÂT EDER

Kur’ân, bu álemin harâb olacağını ve ikinci def‘a tekrâr yeniden âhiret súretinde ta‘mîr edileceğini da‘vâ ediyor. Bu da‘vâya altı suâl terettüb eder.

Haşir mes’elesi, ancak şu altı suâle cevâb vermekle isbât edilir.

Birincisi: Haşre muktazí var mıdır? Ya‘nî, bu álem neden harâb edilsin?

İkincisi: Fâil muktedir midir? Acabâ, şu álemi harâb edecek ve bir daha yeniden diriltecek Zât’ın gücü var mıdır?

Üçüncüsü: Şu kâinâtın mevti mümkün müdür?

Dördüncüsü: Mevt-i dünyâ vukú‘ bulacak mıdır? Gerçekten bu álem harâb olacak mıdır?

Beşincisi: Ölecek álemin yeniden dirilmesi mümkün müdür?

Altıncısı: Ta‘mîr-i dünyâ, vâkı‘ olacak mıdır? Ya‘nî, bu álem, ikinci def‘a tekrâr aynen diriltilecek midir?

Kur’ân-ı Azímü’ş-şân, pek çok âyâtıyla bu altı suâle muknî cevâb vermekle, haşir da‘vâsını isbât etmiştir.

İşte, Kur’ân,  وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ تَقُومَ السَّمَٓاءُ وَالْاَرْضُ بِاَمْرِه۪ۜ ثُمَّ اِذَا 

Lügat: muktedir, terettüb, binâen, birinc, âhiret, dilir, nikâh, sinin, âhire