bir da‘vet ile çağırdığı zamân, emr-i İlâhîye sür‘atle icâbet edip hemen O’nun huzúruna çıkarsınız. Evet, Rabbinizin da‘vetini alır almaz, hemen yerden biten nebâtât gibi kabirlerinizden kalkıp mahşere doğru sür‘atle sevk olunursunuz.  Mâdem o Alîm-i Kadîr, semâ ve Arz’ı yoktan var etmiş, emrine râm etmiş, nizám ve intizám dâhılinde devâm ve bekálarını te’mîn etmiştir. Elbette, böyle bir ilim ve kudret sáhibi, Kıyâmet hengâmında semâ ve Arz’ı tahrîb etmek súretiyle istirâhate sevk edecek, haşir sabâhında iki nefer gibi tekrâr huzúrunda cem‘ edecektir. Bu, O’nun ilim ve kudretine gáyet kolaydır.

Nasıl ki; bir tesbîhin ipini koparsan veyâ kessen, tâneler dağılır gider. Şu álem de, dakík ve ulvî bir nizámla biribirine bağlanmıştır. O nizám-ı ma‘nevî ise, esmâ-i İlâhiyyedir. Nizámın maddî zembereği ise Güneş’tir. Cenâb-ı Hak, Kıyâmet hengâmında ma‘nevî bir ip hükmünde olan ve bütün álemi biribirine bağlayan esmâ-i İlâhiyyenin tecelliyyâtını çeker. Küre-i Arz, o zamân başını bir seyyâreye çarpmakla, nizám-ı álem bozulur. Böylece, Kıyâmet kopar. Kur’ân’ın bu asırda ma‘nevî bir tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “İşârâtü’l-İ‘câz” adlı eserinde bu konu şöyle isbât edilmiştir:

“Arkadaş! Kâinât dediğimiz şu apartman-ı İlâhî öyle ulvî, yüksek, derin, ince nizámlara tâbi‘ ve öyle acîb, garîb râbıtalara bağlıdır ki, eğer bir duvarı veyâ bir taşı, ‘Yerinden çık!’ emrine hedef olsa; derhal álem, ölüm hastalığına düşer, sekerâta başlar; yıldızlar arasında müsádemeler, ecrâm arasında muhârebeler vukúa gelir. Şu gayr-ı mütenâhî boşluk; pek şiddetli sayhalar, pek dehşetli sáıkalar, pek korkunç sesler, sadâlar, gürültüler ve gümbürtülerle dolar. Evet, insân-ı kebîrin ölümü, küçük bir ölüm değildir. Sekerâta başladığı zamân, milyarlarca kürelerin çarpışmasından husúle gelen fırtınanın ne tasavvuru ve ne ta‘rîfi ve ne de görülmesi imkân dâiresinde değildir.

“İşte, bu şiddetli ölüm ile hılkat bayılır, kâinât yayılır, hılkatın yağı ayranı biribirinden ayrılır. Cehennem maddesiyle, aşîretiyle bir tarafa çekilir; Cennet de letáfetiyle, lezâiziyle ve bütün güzel unsurlarıyla tecellî ve incilâ eder.” [462]

“Sözler” adlı eserde ise, şöyle buyrulmuştur:

“Şu kâinâtın eczâları, dakík, ulvî bir nizám ile biribirine bağlanmış. Hafî, nâzik, latíf bir râbıta ile tutunmuş ve o derece bir intizám içindedir ki; eğer ecrâm-ı ulviy-

Lügat: küre-i arz, cehennem, tasavvur, dehş(e), elbette, fetiyle, sayh(a), udre(t), bit(e), dehşet, hengâm, şiddet, imkân, incil, nâzik