اَللّٰهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُع۪يدُهُ ۞ وَهُوَ الَّذ۪ى يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُع۪يدُهُ

Öyle ise bu “Dokuz Álî Makám”ın tereşşüh ettiği âyet-i kerîmelerin asıl gáyesi ve hedefi, tekvînî delîllerle haşr-i cismânînin isbâtıdır. Üstâd Bedîuzzamân (ra) Hazretleri de “Dokuzuncu Şuá‘” adlı eserinin baş kısmında, “Dokuz Álî Makám”ı ifâde eden Rûm Sûresinin 17-26. âyet-i kerîmelerinin, haşr-i cismânîye dâir olduğunu sarâhaten ifâde ediyor. Şöyle ki:

“Îmânın bir kutbunu gösteren bu semâvî âyât-ı kübrânın ve haşri isbât eden şu kudsî berâhin-i uzmânın bir nükte-i ekberi ve bir hüccet-i a‘zamı; bu ‘Dokuzuncu Şuá‘’da beyân edilecek… (.…) Hem îmân-ı haşrînin hücûm edilmez o iki metin kal‘asından, dokuz ve on sene sonra ikinci âyet olan başta mezkûr âyât-ı ekberin tefsîrini bu risâle ile ikrâm etti.” [34]

Âyât-ı Kur’âniyyenin siyâk ve sibâkı bir nizám içindedir. Bu ise, ma‘nânın bütünlüğünü ifâde eder. Buna binâen, “Dokuz Álî Makám”ın tereşşüh ettiği âyet-i kerîmelerin siyâk ve sibâkına baktığımız zamân, bir hakíkat etrâfında temerküz ettiğini, bir da‘vâ üzerinde tahşîdât yaptığını ve böylece ma‘nânın bütünlüğünü muhâfaza ettiğini müşâhede ediyoruz. İşte, o hakíkat, o da‘vâ ve o ma‘nâ, “haşr-i cismânî”dir.

Evet, Kur’ân, Rûm Sûresinin 11. âyet-i kerîmesinde sarâhaten haşri da‘vâ eder. 11. âyet-i kerîmeyi ta‘kíb eden âyet-i kerîmelerde ise, bu da‘vâyı te’kîd ve takviye eder. Ehl-i îmân için bir dâr-ı saádet, ehl-i küfür için bir mahall-i cezâ olduğunu da‘vâ eder. Bu ise, ancak neş’e-i uhrâ denilen iáde-i mahlûkát ve haşr-i cismânî ile mümkündür.

Demek, Rûm Sûresinin 11. âyet-i kerîmesi, delîlsiz birer da‘vâdır. Bu da‘vânın delîllerle isbâtı, “Dokuz Álî Makám”ın tereşşüh ettiği Rûm Sûresinin 17-26. âyet-i kerîmelerinde yapılmıştır. Kur’ân, Rûm Sûresinin 27. âyet-i kerîmesinde haşr-i cismânîyi tekrâr da‘vâ etmekle, bu da‘vâyı te’kîd ve takviye eder.

Kur’ân, Rûm Sûresinin 17-26. âyet-i kerîmelerinde, záhiren tevhîdin delâilini beyân eder. Fakat, asıl gáye ve maksad, haşr-i cismânî rüknünü isbât etmektir. Tevhîdin delâilini beyân etmek ise, haşrin isbâtı için bir mukaddimedir. Tâ ki, haşr-i cismânî, tevhîd üzerine binâ edilsin. Kur’ân, bu maksad için her makámda evvelâ âsârı nazara verir. O âsâr üzerinde tezáhür eden ef‘ál-i İlâhiyyeyi tesbît

Lügat: mukaddime, mukaddim, temerküz, takviye, binâen, hüccet, kündür, mezkûr, haşrî, sinin