ğuk bir zamânda uykusuz kalmış bir anne, kalkıp yavrusunu emziriyor. Bir gün değil, bir ay değil, ba‘zan bir-iki sene bu hâl, böyle devâm ediyor. İşte rahmet-i İlâhiyyeyi en bâriz bir súrette gösteren bu eser üzerinde tefekkür etmek súretiyle rahmet-i İlâhiyyeyi bul.

Nebâtî, hayvânî ve insânî olmak üzere üç çeşit vâlide vardır. En fazla evlâd yetiştiren, eşcâr ve nebâtâttır. Bir ağacın evlâdları hükmünde olan ne kadar meyveleri vardır, düşün. Hayvânlar ve insânlar ise evlâdlarını nefislerine tercîh ederler. Süt vermek, anneleri zayıf ve perîşân ettiği hâlde, yavrusunu emzirmekten vaz geçmiyor, kendisini yavrusuna fedâ ediyor.

Eğer álemde rahmet-i İlâhiyyenin tecellîsini görmek istersen, bak! İnsânî, hayvânî ve nebâtî ne kadar yavru varsa, hepsi gáyet mükemmel besleniyorlar. Ağaçlar yerlerinde duruyor, rızıkları ayaklarına geliyor. Ne kadar yavru yetiştiriyorlar. Zayıf ve aptal olan hayvânlar, güçlü ve zekî olan hayvânlara nisbeten daha mükemmel ve râhat besleniyorlar. Canavarlarla yavruları, tilkiler ile balıkları kıyâs et. Aslan ve kurt rızkını arar, buluncaya kadar canı çıkar. Meyve içindeki kurt ise, en güzel rızkı o yer. Ne arar, ne dolaşır. Balığa bakıyorsun, kumdan başka bir şey bulamıyor ki yesin; ama en semiz ve etli hayvân da balıktır.

O Rahîm Zât, en zaífe rızkını verdiği gibi; en kavîye de rızkını veriyor, kimseyi mahrûm bırakmıyor. Ama, kavî zorlukla rızkını elde ediyor; áciz ise daha râhat rızkına ulaşabiliyor. En áciz ve en zaíften tut tâ en kavîye kadar her canlıya lâyık bir rızkın verilmesi de, nihâyetsiz bir rahmetin eseridir. [432] Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr” eserlerinde bu konu ile alâkalı olarak şöyle deniliyor:

“Kur’ân-ı Hakîm’in âyât u beyyinâtından istifâzá ettiğimiz kat‘í bürhânlarla çok risâlelerde isbât etmişiz ki: ‘Meşrû‘ rızk, iktidâr ve ihtiyârın derecesine göre değil; belki acz ve iftikárın nisbetinde geliyor.’ Bu hakíkatı gösteren hadsiz işâretler, emâreler, delîller vardır. Ezcümle:

“Bir nev‘í zî-hayât ve rızka muhtâc olan eşcâr, yerinde durup, onların rızıkları onlara koşup geliyor. Hayvânât hırs ile rızıklarının peşinde koştuklarından, ağaçlar gibi mükemmel beslenmiyorlar.

Lügat: nisbeten, tefekkür, canavar, hadsiz, nisbet, istif