اَلرَّحْمٰنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوٰى “(Rahmân, Arş üzerine istivâ buyurdu), ya‘nî O’nun İlâhî emri, Arş üzerine hâkimiyyet kurdu. O’nun hüküm ve irâdesi, bütün kâinâtın üstündeki gálibiyyeti tecellî etti” [426] buyurmuş ve Cenâb-ı Hakk’ın Rahmân ismiyle Arş-ı A‘zam üzerinde tecellî ettiğini bildirmiştir. Bu âyet-i kerîme ifâde ediyor ki; kâinâttaki bütün icrâât ve tasarrufât rızık içindir. Demek, kâinâtın netîcesi zî-hayâttır ve zî-hayâtın netîcesi ve gáye-i hılkati de rızıkta tezáhür etmektedir. Rızık ise, şükrü ister ve şükür ile káimdir. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Mektûbât” adlı eserinde, Rahmân isminin rızıkta temerküz ettiği şöyle îzáh edilmektedir:

“Kur’ân-ı Hakîm nasıl ki, şükrü netîce-i hılkat gösteriyor; öyle de, Kur’ân-ı Kebîr olan şu kâinât dahi gösteriyor ki: Netîce-i hılkat-i álemin en mühimmi, şükürdür. Çünkü, kâinâta dikkat edilse görünüyor ki: Kâinâtın teşkîlâtı şükrü intâc edecek bir súrette her bir şey, bir derece şükre bakıyor ve ona müteveccih oluyor. Gûyâ, şu şecere-i hılkatin en mühim meyvesi, şükürdür. Ve şu kâinât fabrikasının çıkardığı mahsúlâtın en a‘lâsı, şükürdür. Çünkü, hılkat-i álemde görüyoruz ki; mevcûdât-ı álem bir dâire tarzında teşkîl edilip, içinde nokta-i merkeziyye olarak hayât halk edilmiş. Bütün mevcûdât hayâta bakar, hayâta hizmet eder, hayâtın levâzımâtını yetiştirir. Demek, kâinâtı halk eden Zât, ondan o hayâtı intiháb ediyor. Sonra görüyoruz ki; zî-hayât álemlerini bir dâire súretinde îcâd edip, insânı nokta-i merkeziyyede bırakıyor. Ádetâ zî-hayâtlardan maksúd olan gáyeler onda temerküz ediyor; bütün zî-hayâtı onun etrâfına toplayıp, ona hizmetkâr ve müsahhar ediyor, onu onlara hâkim ediyor. Demek, Hálık-ı Zü’l-Celâl, zî-hayâtlar içinde insânı intiháb ediyor, álemde onu irâde ve ihtiyâr ediyor.

“Sonra görüyoruz ki; álem-i insâniyyet de, belki hayvân álemi de bir dâire hükmünde teşkîl olunuyor ve nokta-i merkeziyyede rızık vaz‘ edilmiş. Bütün nev-ı insânı ve hattâ hayvânâtı rızka ádetâ taaşşuk ettirip, onları umûmen rızka hádim ve müsahhar etmiş. Onlara hükmeden rızıktır. Rızkı da o kadar geniş ve zengin bir hazîne yapmış ki, hadsiz ni‘metleri câmi‘dir. Hattâ, rızkın çok envâından yalnız bir nev‘ınin tatlarını tanımak için, lisânda  kuvve-i zâika nâmında bir cihâz ile, mat‘úmât adedince ma‘nevî ince ince mîzâncıklar konulmuştur. Demek, kâinât

Lügat: kuvve-i zâika, hâkimiyyet, tasarrufât, hizmetkâr, tasarruf, temerküz, şecer(e), fabrika, taaşşuk, dikkat, hadsiz, hizmet