Hem berkın görünmesiyle görünmemesi, gökten suyun inmesi ile inmemesi ve yağmur vâsıtasıyla Arz’ın ihyâ olup olmaması mümkin olan fiillerdir. Ya‘nî, bunların varlığı veyâ yokluğunda bir zarûret yoktur. Mâdem bunlar, vücûd sâhasına çıkmışlar. O hâlde, bunların varlığını yokluğuna tercîh etmek için bir irâde ve bir sebeb lâzımdır. Bu ise, bir Mürîd ve Müsebbib’i ister. Bu Mürîd ve Müsebbib’in vücûdu mümkin değil, vâcib olması lâzımdır. O da, Vâcibü’l-Vücûd olan Elláh (cc)’dur.

Hem berkın, yağmurun müjdecisi olarak gösterilmesi, yağmurun pek çok mesálih ve fevâíde mebnî olarak semâdan indirilmesi, onun vâsıtasıyla küre-i Arz’ın diriltilmesi ve  zî-hayâtın rızkının te’mîn edilmesi, “delîl-i ınâyet”e birer işârettir. Bu ise, Kerîm ve Mün‘ım bir Zât’ı gösterir.

   ONUNCU ÜSLÛB: Kur’ân’daki bütün temsîller ve misâller, küllî bir kánûnun bir mâsadakı, bir ferdi, bir cüz’ü, bir ucu hükmündedir. O kánûna uyan bütün efrâd, o küllî kánûnun içerisinde dâhıl oluyor.

     İşte,  

 وَمِنْ اٰيَاتِه۪ يُر۪يكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّمَٓاءِ مَٓاءً فَيُحْيى۪ بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۜ اِنَّ ف۪ى ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

âyet-i kerîmesinde bahsi geçen şimşeği göstemek, yağmuru yağdırmak ve küre-i Arz’ı diriltmek fiilleri üzerinde “irâe, tenzîl ve ihyâ” kánûnlarının ucu görünüyor. Bu fiillerin her biri, cüz’î birer fiil-i îcâdî olup, küllî bir kánûnun bir mâsadakı, bir ferdi, bir cüz’ü, bir ucu hükmündedir. O hâlde, şimşeği gösteren, semâdan yağmuru indiren ve yeri ihyâ eden kim ise; bütün mevcûdât-ı álemi gösteren, ulvî álemlerden bütün tekvînî ve teklîfî kánûnları ve onların mümessilleri olan melekleri indiren ve bütün canlıları ihyâ eden de O’dur. Zîrâ, “irâe, tenzîl ve ihyâ” fiillerinin kánûnu birdir.

Demek, bir fiil-i İlâhî, bütün ef‘ál-i İlâhiyyeyi tazammun ediyor. O hâlde, “irâe, tenzîl ve ihyâ” fiillerinde Hálık-ı Kâinâtın şerîki yoktur.

ON BİRİNCİ ÜSLÛB: Kur’ân, mevcûdâta ma‘nâ-yı ismî ile değil, ma‘nâ-yı harfiyle bakar. Ya‘nî, onlardan nefisleri hesâbına değil, esmâ-i İlâhiyye hesâbına bahseder. Bütün mevcûdâtın esmâ-i İlâhiyyeye âyine olduğunu bildirir.