koşmaz ve emirsiz meydâna çıkmaz ve gizlenmez; belki gáyet Kadîr ve Rahîm bir kumandânın emriyle hareket eder ki, bir iz bırakmadan gizlenir ve def‘aten meydâna çıkar, iş başına geçer; ve gáyet faál ve müteál ve gáyet cilveli ve haşmetli bir sultánın fermânıyla ve kuvvetiyle vakit be-vakit cevv álemini doldurup boşaltır ve mütemâdiyyen hikmetle yazar ve paydos ile bozar tahtasına ve mahv ve isbât levhasına ve haşir ve Kıyâmet súretine çevirir ve gáyet lütufkâr ve ihsânperver ve gáyet keremkâr ve rubûbiyyetperver bir hâkim-i müdebbirin tedbîriyle rüzgâra biner ve dağlar gibi yağmur hazînelerini bindirir, muhtâc olan yerlere yetişir. Gûyâ, onlara acıyıp ağlayarak göz yaşlarıyla onları çiçeklerle güldürür, Güneş’in şiddet-i ateşini serinlendirir ve sünger gibi bahçelerine su serper ve zemîn yüzünü yıkar, temizler.” [388]

Evet, Cenâb-ı Hakk’ın tevhîdinin ve haşre kádir olduğunun delîllerinden birisi de, size korku ve ümîd kaynağı olan şimşeği göstermesidir. Peki, size şimşeği niçin gösterir? Hem sizi korkutmak, hem de umut vermek için gösterir. Âyet-i kerîmede geçen خَوْفًا ta‘bîrinden murâd, şimşek vâsıtasıyla gelebilecek zarar, belâ ve musíbetle sizi korkutmaktır. طَمَعًا ta‘bîrinden murâd ise; yağmurun geleceğine ve o yağmurdan hâsıl olacak fâide ve semerelere dâir size müjde ve umut vermektir.  Kısaca, “havf” kelimesi ile azâb-ı İlâhîye, “tama‘” kelimesi ile de rahmet-i İlâhiyyeye nazarlar çevrilmiştir. 

Evet, korkmanız ve ümîd etmeniz için Rabbiniz size şimşeği gösterir. Çünkü, şimşek, kimileri için bir korku sebebi, kimileri için de bir ümîd vesîlesidir. Şimşek, kimileri için isyânları ve günâhları sebebiyle toplumları helâk eden bir azâb kamçısı ve bir felâket habercisidir. Kimileri için de bir rahmet vesîlesi, bir yağmur habercisi, bir bereket müjdecisi, yağmurun yağacağına bir alâmettir. Bundan dolayıdır ki, insânlar, şimşeği gördükleri zamân hem korkarlar, hem de sevinirler. Ya‘nî, kimilerinin ödü koparken, kimileri sevinir. Çünkü, târîh içinde nice toplumlar savâikla, yıldırımlar ve şimşeklerle yok olup gitmişlerdir.

Bu âyet-i kerîmede geçen خَوْفًا kelimesi, izzet ve celâl-i İlâhîyi, azamet ve kudret-i Rabbâniyyeyi ihsâs ettirir. Zîrâ, dağlar cesâmetinde bulunan ve kar, dolu, yağmur yüklü bulutlar içinden birden bire şimşeği, ya‘nî azím bir ışık ve ateş kütlesini çıkarıp göstermek ve dehşetli bir sesi halk etmek; acîb bir mu‘ci-

Lügat: haşmetli, keremkâr, semer(e), bereket, dehş(e), hareket, udre(t), alâmet, bercis, dehşet, haşmet, hikmet, kelime, rüzgâr, âdiyye, şiddet, fâide