hürât içinde, Cenâb-ı Hakk’ın bütün insânlara karşı olan ınâyetini müşâhede etmek istersen, bak! O Zât-ı Kerîm, yeri, göğü, Güneş’i, Ay’ı, maádin, nebâtât ve hayvânâtı, kısaca her şeyi insâna hizmetkâr etmiş, insânın hayâtının devâm edebilmesi için neye ihtiyâcı varsa, muhtâc olduğu şeyleri daha insânı yaratmadan evvel ihzár etmiş ve kâinâttaki hadsiz ni‘metlerden istifâde edecek maddî ve ma‘nevî cihâzâtla insânı techîz etmiştir. Meselâ; insânın gözünün ışığa ihtiyâcı var, Güneş’i ışık verici bir lamba olarak semâ tavanına dikmiş. Kulağın sese, mi‘denin rızka ihtiyâcı var. Bütün bu ihtiyâclar yerine getirilmiş. Kısaca; insân dünyâya gelmeden evvel, ihtiyâc-ı fıtrî lisânıyla neyi istemişse, peşînen ona verilmiştir. Bu eserler, bir ınâyet fiiline delâlet eder. Bu ınâyet fiili dahi isbât eder ki, perde-i gayb arkasında kerîm bir Zât vardır. Zîrâ, ınâyet fiili, “Kerîm”i gösterir. 

Mâdem Elláh Kerîm’dir, elbette verdiğini geri almaz. Mâdem ölüm vâsıtasıyla verdiğini geri alıyor. Öyle ise, o kerîm Zât, başka bir álemde mutí‘ kullarına daha mükemmel bir súrette ikrâmda bulunacaktır. En ádî bir adam, sana bir mikdâr para verse, sonra gelip cemâat içinde yakana yapışsa ve verdiğini geri istese; bu, o adamın keremine yakışır mı? Elbette yakışmaz. Nasıl ki; kerîm olan bir insân verdiğini geri almaz. Elláh da bize verdiği bu vücûd ni‘metini geri almaz. Bu kâinâtı bize hizmetçi eylemiş, bunu da geri almaz. Ya ne yapar? Bizi buradan başka bir yere götürür, dâimî olarak orada ikrâmda bulunur ve her şeyi yine bize birer hizmetçi olarak ikrâm eder. Verilen geri alınmaz, kánûndur. En ádî devlet dahi, bu kánûnu kabûl eder. Kerîm olan bu kâinâtın Sultán’ı, elbette bu kánûna binâen verdiğini geri almaz. Mâdem Elláh, Kerîm’dir ve O’nun keremi ebedîdir. Öyle ise, ehl-i îmâna Cennet’te ebedî bir súrette ikrâmda bulunacaktır. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr” eserlerinde bu konu şöyle îzáh edilmektedir:

“Bu dünyâ menzilinin ve içinde oturan insânların ahvâline dikkat edilirse anlaşılıyor ki: Bu dünyâ ebedî kalmak için yaratılmış bir menzil değildir. Ancak, Cenâb-ı Hakk’ın ebedî ve sermedî olan ‘Dârü’s-Selâm’ menziline da‘vetlisi olan mahlûkátın ictimâ‘ları için bir hán ve bir bekleme salonudur. Bu dünyâ menzilinde görünen lezîz şeyler, lezzet ve zevk için değildir. Çünkü, visâllerinin lezzeti, firâklarının elemine mukábil gelmez.

“Maahâzâ o lezzetlerden hîç kimse tam ma‘nâsıyla murâdına nâil olamaz. Ya o lezzetlerin ömürleri kısa olur veyâ insânın ömrü kısa olduğundan murâdına yeti-

Lügat: hizmetkâr, elbette, sermedî, binâen, dikkat, götürü, hadsiz, hizmet, menzil, dilir, istif