İşte, bu sebebledir ki, Kur’ân-ı Kerîm’in pek çok âyet-i kerîmesinde, rızkı taleb etme fiili, fazl (فَضْلِ ) kelimesiyle berâber zikredilmiştir. [336]

 Evet, insân çalışmalı, fakat elde ettiği nasíbi ve kısmeti kendi ihtiyâr ve iktidârından, ilim ve zekâvetinden bilmemelidir. Belki, rızık husúsundaki muvaffakıyyeti, Elláh’ın bir lütfu olduğunu idrâk etmeli, bu şuúru kazanmalıdır. Zîrâ, rızk-ı helâl, iktidâr, ihtiyâr ve zekâvet ile ma‘kûsen mütenâsibdir. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un muhtelif eserlerinde, rızk-ı helâl, iktidâr, ihtiyâr ve zekâvet ile olmadığını; belki acz, za‘f ve iftikára binâen verildiğini; bu âyet-i kerîmenin tefsîri sadedinde şöyle denilmiştir: 

“Rızk-ı helâl, iktidâr ile alınmadığına, belki iftikára binâen verildiğine delîl-i kat‘í: İktidârsız yavruların hüsn-i maíşeti ve muktedir canavarların dík-ı maíşeti; hem zekâvetsiz balıkların semizliği ve zekâvetli, hîleli tilki ve maymunun derd-i maíşetle vücûdça zaífliğidir. Demek, rızık, iktidâr ve ihtiyâr ile ma‘kûsen mütenâsibdir. Ne derece iktidâr ve ihtiyârına güvense, o derece derd-i maíşete mübtelâ olur." [337]

“Evet, vâsıta-ı rızk-ı helâl, iktidâr ve ihtiyâr ile olmadığını; belki, acz ve za‘f ile olduğunu anlamak için balıklar ile tilkileri, yavrular ile canavarları, ağaçlar ile hayvânları  müvâzene  etmek  kâfîdir.” [338]

 “Vesîle-i rızk-ı helâl; acz ve iftikárdır, zekâ ve iktidâr değildir.” [339]

“Rızk-ı helâl, iktidâr ve ihtiyâr kuvvetiyle kazanılmaz, buldurulmaz. Belki, çalışmasını ve sa‘yini kabûl eden bir merhamet tarafından verilir ve ihtiyâcına acıyan bir şefkat cânibinden ihsân edilir. Fakat, rızk ikidir:

“Biri: Yaşamak için hakíkí ve fıtrî rızıktır ki; taahhüd-i Rabbânî altındadır. Hattâ, o kadar muntazamdır ki; bedende yağ ve sâire súretinde iddihár olunan fıtrî rızık, hîç olmazsa yirmi günden ziyâde bir şey yemeden yaşatır, hayâtını idâme eder. Demek, yirmi-otuz günden evvel ve bedende müddehar olan fıtrî rızkı bitmeden záhiren açlıktan vefât edenler rızıksızlıktan değil, belki sû-i i‘tiyâddan ve terk-i ádetten neş’et eden bir hastalıktan vefât ederler.

Lügat: merhamet, muktedir, muntazam, canavar, taahhüd, zekâvet, binâen, kelime, şefkat, dilir