“Álemde görünen tasarrufâttan anlaşılıyor ki, Sáni-ı Álem’in pek yüksek, celâlli, izzetli bir haysiyyeti vardır ki, ubûdiyyetle Sáni‘ı ta‘zím etmeyenlerin veyâ istihfâf edenlerin te’dîblerini te’hír ve imhâl etse bile, ihmâl etmez.

“Ve kezâ, o sultánın emirlerini, nehiylerini kıymetsiz görüp îmân ile imtisâl etmeyenler ve ibâdetle kendilerini sevdirmeyenler ve şükrân ile hürmette bulunmayanlar için rubûbiyyetin ebedî karârgâhında elbette bir dâr-ı mükâfât ve mücâzât olacaktır.”   [321]

O saltanat-ı ulûhiyyetin sáhibi olan Zât-ı Zü’l-Celâl, kurûn-i sâlifede başta peygamberler olmak üzere onların etbaına gelen nusret ve necâtla, başka bir álemde dâimî bir súrette bir mükâfâtın varlığını; muhálifleri olan ásí ve bâğí kavimlere gelen tokat ve azâbla da, ebedî bir álemde bir mücâzâtın vücûdunu ihsâs ettiriyor. Meselâ; Nûh, Hûd, Sálih, Lût, Şuayb, Mûsâ (as) gibi peygamberân-ı ızám ve onların getirdiği ahkâm-ı İlâhiyyeye îmân ve itáat edenler necât bulmuş, onların karşılarına çıkan kavm-i Ád, Semûd, Medyen, Eyke, Sedum, Fir‘avn gibi îmân ve itáattan i‘râz eden akvâm ise helâk olmuşlardır. 

Demek, o Zât-ı Zü’l-Celâl, ba‘zan bu dünyâda dahi mükâfât ve cezâ verir.

Bütün mevcûdât tevhîdi i‘lân ederken; ehl-i şirk, onların bu şehâdetlerini reddettiklerinden, hem bin bir ism-i İlâhîyi tezyîf ettiklerinden, hadsiz bir cinâyet işliyorlar. Elbette, o mevcûdâtın sáhib ve mâliki, onların hakkını, ehl-i şirki ebedî bir súrette Cehennem’de hapsetmekle onlardan alacaktır. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr” eserlerinde bu konu şöyle îzáh edilmektedir:

“Şirk, kibriyâya dokunması ve celâlin izzetine dokundurması ve azametine ilişmesi cihetiyle öyle bir cinâyettir ki; hîç kábil-i afv olmadığını, Kur’ân-ı Mu‘cizü’l-Beyân azím tehdîd ile اِنَّ اللّٰهَ لاَ يَغْفِرُ اَنْ يُشْرَكَ بِه۪ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذٰلِكَ  fermân ediyor.” [322]

“Nasıl, bin ma‘súmların hukúkunu çiğneyen bir zálimi cezâlandırmak ve yüz mazlûm hayvânları parçalayan bir canavarı öldürmek, adâlet içinde mazlûmlara bin rahmettir. Ve o zálimi afvetmek ve canavarı serbest bırakmak, bir tek yolsuz merhamete mukábil yüzer bî-çârelere yüzer merhametsizliktir. Aynen öyle de;

Lügat: peygamberân, tasarrufât, peygamber, cehennem, merhamet, saltanat, tasarruf, canavar, elbette, serbest, hadsiz