Cehennem hapsine girenlerden olan kâfir-i mutlak, küfrüyle hem esmâ-i İlâhiyyenin hukúkuna inkâr ile tecâvüz, hem o esmâya şehâdet eden mevcûdâtın şehâdetlerini tekzîb ile hukúklarına tecâvüz, ve mahlûkátın o esmâya karşı tesbîhkârâne yüksek vazífelerini inkâr etmekle hukúklarına tecâvüz, ve kâinâtın gáye-i hılkati ve bir sebeb-i vücûdu ve bekásı olan tezáhür-i rubûbiyyet-i İlâhiyyeye karşı ubûdiyyetlerle mukábelelerini ve âyinedârlıklarını tekzîb ile hukúkuna bir nev‘í tecâvüz ettiği haysiyyetiyle öyle azím bir cinâyet, bir zulümdür ki; afva kábiliyyeti kalmaz.

 اِنَّ اللّٰهَ لاَ يَغْفِرُ اَنْ يُشْرَكَ بِه۪ âyetinin tehdîdîne müstehak olur. Onu Cehennem’e atmamak, bir yersiz merhamete mukábil, hukúklarına taarruz edilen hadsiz da‘vâcılara hadsiz merhametsizlikler olur.

“İşte, o da‘vâcılar Cehennem’in vücûdunu istedikleri gibi, izzet-i celâl ve azamet-i kemâl dahi kat‘í isterler.

“Evet, nasıl bir serseri ásí ve raıyyete tecâvüz eden bir adam, oranın izzetli hâkimine dese: ‘Beni hapse atamazsın ve yapamazsın!’ diye izzetine dokunsa, elbette o şehirde hapis olmasa da o edebsiz için bir hapis yapacak, onu içine atacak. Aynen öyle de; kâfir-i mutlak, küfrüyle izzet-i celâline şiddetle dokunuyor. Ve azamet-i kudretine inkâr ile dokunduruyor. Ve kemâl-i rubûbiyyetine tecâvüzüyle ilişiyor. Elbette, Cehennem’in pek çok vazífeler için pek çok esbâb-ı mûcibesi ve vücûdunun hikmetleri olmasa da, öyle kâfirler için bir Cehennem’i halk etmek ve onları içine atmak, o izzet ve celâlin şe’nidir.” [323]   

" اِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظ۪يمٌ âyeti, şirkte hadsiz ve çok büyük bir zulüm bulunduğunu ifâde ile bildirir. Şirk öyle bir cürümdür ki, her bir mahlûkun hakkına ve şerefine ve haysiyyetine bir tecâvüzdür. Ancak onu Cehennem temizler.” [324]

“Evet, küfür, mevcûdâtın kıymetini iskát ve ma‘nâsızlıkla ittihâm ettiğinden, bütün kâinâta karşı bir tahkír ve mevcûdât âyinelerinde cilve-i esmâyı inkâr olduğundan bütün esmâ-i İlâhiyyeye karşı bir tezyîf, ve mevcûdâtın vahdâniyyete olan şehâdetlerini reddettiğinden bütün mahlûkáta karşı bir tekzîb olduğundan; isti‘dâd-ı insânîyi öyle ifsâd eder ki, salâh ve hayrı kabûle liyâkatı kalmaz. Hem

Lügat: cehennem, merhamet, elbette, serseri, taarruz, udre(t), hadsiz, hikmet, şiddet, inkâr, kâfir, şehir