(asm)’ın ta‘lîmiyle eserlerinin pek çok yerlerinde tevhîdi bütün merâtibiyle öyle bir súrette îzáh ve isbât etmiştir ki; tabîatperest, esbâbperest ve müşrik gibi umûm envâ-ı ehl-i şirkin ve küfrün ve dalâletin da‘vâlarını ibtál etmiş, onları iskât ve ilzâm etmiş, küfrün belini kırmıştır. Üstâd Bedîuzzamân (ra) Hazretleri, bu hakíkati şu vecîz ifâdesiyle ortaya koymuştur:

“Tesádüf, şirk ve tabîattan teşekkül eden fesâd şebekesinin álem-i İslâmdan nefiy ve ihrâcına, Risâle-i Nûr’ca verilen karâr infaz edilmiştir.” [314]

 Bu “Beşinci Makám”, ulûhiyyeti, ya‘nî tevhîd-i Zât’ı îzáh ve isbât eder. Ya‘nî, o Zât-ı Akdes, zerreden Arş’a kadar, enfüsî dâirenin en küçüğünden âfâkí dâirenin en büyüğüne kadar her şeyi bi’z-zât Kendisi idâre ve terbiye eder. Bütün mevcûdât da ulûhiyyet dâiresine karşı küllî bir ubûdiyyetle mukábele ederler. Gelecek âyet-i kerîme bu hakíkati ifâde etmektedir:

اِنْ كُلُّ مَنْ فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ اِلَّا اٰتِى الرَّحْمٰنِ عَبْدًا

“(Göklerde ve yerde olan mevcûdâtın hepsi, Rahmân’a kul olarak vücûda gelmiş mahlûkáttan başka bir şey değildir.) Bunların hepsi, Elláhu Teálâ’nın emrine boyun eğmiş, itáatkâr kullardır. O’nun varlığını ve birliğini tasdîk etmişler, O’nun saltanat-ı ulûhiyyetini kabûl edip O’na ilticâ etmektedirler. O Ma‘bûd-i Bi’l-hakk’a kul olmakla iftihár etmektedirler.” [315]

Yanlış anlaşılmasın, o Zât-ı Akdes’in Zât’ında şerîki olmadığı gibi; şuûn, sıfât, esmâ ve ef‘álinde dahi şerîki, zıddı, niddi, misli, misâli, şebîhi yoktur. Tevhîd-i kâmile, ancak tevhîd-i Zât ile berâber mezkûr tevhîdleri kabûl etmekle tahakkuk eder. Ancak, bu makámda tevhîd-i Zât konu edildiği ve bu konu işlendiği için, îzáhat da tevhîd-i Zât hakkında gelmiştir.

Evet, o Zât-ı Akdes, ulûhiyyet, ya‘nî ilâhlık sıfatıyla her şeyi bi’z-zât idâre ve terbiye eder, her şeyin her şeyine müdâhale eder, hakíkí ma‘nâda hîç bir şeye te’sir vermez. O Zât-ı Akdes, icrâât ve faáliyyetinde, îcâdât ve rubûbiyyetinde hîç bir şeyi kendi Zât’ına şerîk ittiház etmemiş, onlara mürâcaat etmemiş ve onları iş-

Lügat: saltanat, tahakkuk, teşekkül, terbiye, enfüsî, mezkûr, kâmil, küllî, sinin, âmile