mek, álemin hîç bir cüz’ünde şirke mahal yoktur. “Risâle-i Nûr” eserlerinden “33. Söz, 28. Pencere”de bu âyet-i kerîmenin tefsîri sadedinde şöyle buyrulmaktadır:

“ وَمِنْ اٰيَاتِه۪ خَلْقُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافُ اَلْسِنَتِكُمْ وَاَلْوَانِكُمْۜ اِنَّ ف۪ى ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِلْعَالِم۪ينَ

“Şu kâinâta bakıyoruz, görüyoruz ki: Hüceyrât-ı bedenden tut, tâ mecmû-ı áleme şâmil bir hikmet ve tanzím var. Hüceyrât-ı bedene bakıyoruz, görüyoruz ki: Mesálih-i bedeni gören ve idâre eden birisinin emriyle, kánûnuyla o küçücük hüceyrelerde ehemmiyyetli bir tedbîr var. Mi‘deye, nasıl bir kısım rızk, iç yağı súretinde iddihár olunup vakt-i hâcette sarf edilir. Aynen o küçücük hüceyrelerde de, o tasarruf ve iddihár var. Nebâtâta bakıyoruz, gáyet hakîmâne bir terbiye, bir tedbîr görünüyor. Hayvânâta bakıyoruz; nihâyet derecede kerîmâne bir terbiye ve iáşe görüyoruz. Kâinâtın erkân-ı azímesine bakıyoruz; mühim gáyeler için haşmetkârâne bir tedvîr ve tenvîr görüyoruz. Álemin mecmûuna bakıyoruz; muntazam bir memleket, bir şehir, bir saray hükmünde álî hikmetler, gálî gáyeler için mükemmel bir tanzímât görüyoruz. (‘Otuz İkinci Söz’ün ‘Birinci Mevkıf’ında îzáh ve isbât edildiği üzere) bir zerreden tut, tâ yıldızlara kadar zerre mikdâr şirke yer bırakmıyor. Öyle biribirlerine ma‘nen münâsebetdârdırlar ki; bütün yıldızları müsahhar etmeyen ve elinde tutmayan, bir zerreye rubûbiyyetini dinlettiremez. Bir zerreye hakíkí Rab olmak için, bütün yıldızlara sáhib olmak lâzım gelir. Hem (‘Otuz İkinci Söz’ün ‘İkinci Mevkıf’ında îzáh ve isbât edildiği üzere) semâvâtın halk ve tesviyesine muktedir olmayan, beşerin sîmâsındaki teşahhusu yapamaz. Demek, bütün semâvâtın Rabbi olmayan, bir tek insânın sîmâsındaki alâmet-i fârika olan nakş-ı sîmâvîyi yapamaz. İşte, kâinât kadar büyük bir pencere ki; onunla bakılsa

اَللّٰهُ خَالِقُ كُلِّ شَىْءٍ وَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَىْءٍ وَك۪يلٌ لَهُ مَقَال۪يدُ السَّمٰوَاتِ وَ اْلاَرْضِ

âyetleri, büyük harflerle kâinât sahîfelerinde yazılı olduğu, akıl gözüyle de görülecek. Öyle ise: Görmeyenin ya aklı yok, ya kalbi yok veyâ insân súretinde bir hayvândır!” [309]

Lügat: alâmet-i fârika, vakt-i hâcet, memleket, muktedir, muntazam, tasarruf, teşahhus, hüceyre, terbiye, tesviye, alâmet, birinc, haşmet, hikmet, teşahh, dilir, sinin, şehir