vahdetleri var. Hálık’ları bir, Rezzâk’ları bir, Peygamberleri bir, kıbleleri bir, kitâbları bir, vatanları bir, bir, bir, bir; binler kadar bir, bir...

“İşte bu kadar bir, birler; uhuvveti, muhabbeti ve vahdeti iktizá ediyorlar. Demek, kabâil ve tavâife inkısâm, şu âyetin i‘lân ettiği gibi, teárüf içindir, teávün içindir; tenâkür için değil, tahásum için değildir!.. (. …)

“Fikr-i milliyyet, şu asırda çok ileri gitmiş. Husúsan dessâs Avrupa zálimleri, bunu İslâmlar içinde menfî bir súrette uyandırıyorlar; tâ ki, parçalayıp onları yutsunlar.

“Hem fikr-i milliyyette bir zevk-i nefsânî var; gafletkârâne bir lezzet var; şeâmetli bir kuvvet var. Onun için, şu zamânda hayât-ı ictimâıyye ile meşgúl olanlara, ‘Fikr-i milliyyeti bırakınız!’ denilmez. Fakat, fikr-i milliyyet iki kısımdır. Bir kısmı menfîdir, şeâmetlidir, zararlıdır; başkasını yutmakla beslenir, diğerlerine adâvetle devâm eder, müteyakkız davranır. Şu ise, muhásemet ve keşmekeşe sebebdir. Onun içindir ki, hadîs-i şerîfte fermân etmiş:

اَلْاِسْلاَمِيَّةُ جَبَّتِ الْعَصَبِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةَ

“Ve Kur’ân da fermân etmiş:

اِذْ جَعَلَ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا فِى قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ فَاَنْزَلَ اللّٰهُ سَك۪ينَتَهُ عَلٰى رَسُولِه۪ وَعَلَى الْمُؤْمِن۪ينَ وَاَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوٰى وَكَانُوآ اَحَقَّ بِهَا وَاَهْلَهَا وَكَانَ اللّٰهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَل۪يمًا 

“İşte şu hadîs-i şerîf ve şu âyet-i kerîme; kat‘í bir súrette menfî bir milliyyeti ve fikr-i unsuriyyeti kabûl etmiyorlar. Çünkü, müsbet ve mukaddes İslâmiyyet milliyyeti, ona ihtiyâc bırakmıyor.

“Evet, acabâ hangi unsur var ki, üç yüz elli milyon vardır? Ve o İslâmiyyet yerine o unsuriyyet fikri, fikir sáhibine o kadar kardeşleri, hem ebedî kardeşleri kazandırsın? Evet, menfî milliyyetin, târîhçe pek çok zararları görülmüş.

“Ezcümle: Emevîler bir parça fikr-i milliyyeti siyâsetlerine karıştırdıkları için, hem álem-i İslâmı küstürdüler, hem kendileri de çok felâketler çektiler. Hem Avrupa milletleri, şu asırda unsuriyyet fikrini çok ileri sürdükleri için, Fransız ve Al-

Lügat: peygamber, keşmekeş, muhabbet, mukaddes, illiyye, uhuvvet, millet, âmiyy