ayrı olması da Elláh’ın âyetlerindendir. Bütün bunlar, Elláh’ın irâde ve takdîri iledir. Sizin irâdeniz, bu işlere taalluk etmemiştir. Öyleyse, insânlar değerlendirilirken, mezkûr vasıflar ne üstünlük, ne alçaklık; ne izzet, ne zillet; ne fazílet, ne rezâlet sebebi olamaz.”

Yeryüzünde yaşayan takrîben 6.5 milyar insânın sesi, rengi, yüz şekli farklıdır. Hattâ, aynı ana ve babadan dünyâya gelen kardeşlerin sesi, rengi ve yüz şekli bile farklıdır. İşte bu farklı­lık, Zât-ı Akdes’in vücûb-i vücûd ve vahdetinin şâhididir. Menekşeye, “Niçin morsun?”; karanfile, “Niçin kırmızısın?” denmediği gibi; insânlara da, dilleri ve renklerinin farklı olması sebebiyle, “Sen neden siyâhsın? Sen neden beyâzsın?” denemez ve onlar renkleri, dilleri ve ırkları sebebiyle ayıp­lanamazlar.

Evet, dillerimiz, renklerimiz, ırklarımız ayrı olabilir. Birimiz beyâz tenli, birimiz siyâh tenli olabiliriz. Birimiz Türkçe, birimiz Kürtçe, birimiz Arapça konuşuyor da olabiliriz. Bütün bunlar, Elláh’ın vücûb-i vücûd ve vahdetinin delîllerindendir. Teárüf, teávün ve tesânüd içindir. Tahásum ve tenâkür için değildir. Ne beyâz tenli, siyâh tenli olandan; ne de siyâh tenli, beyâz tenli olandan üstündür. Ne Arab’ın Acem’e (Arab olmayana), ne de Acem’in Arab’a üstünlüğü vardır. Yine hîç bir dilin öteki dillere karşı bir üstünlüğü olamaz. Elláh katında insânların değeri “îmân, takvâ ve amel-i sálih”e bağlıdır. Irk, renk ve dile bağlı değildir. Elláh katında, Müslümân, kâfirden üstündür; müttakí, fâsıktan üstündür. İnd-i İlâhî’de insânların değeri böyle takdîr edilmiştir. Bizim de insânlara bakışımız, Elláh’ın takdîrine göre olmalıdır. Cenâb-ı Hak, Hucurât Sûresinin 13. âyet-i kerîmesinde konu ile alâkalı olarak şöyle buyuruyor:

يَٓا اَيُّهَا النَّاسُ اِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَاُنْثٰى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَٓائِلَ لِتَعَارَفُواۜ اِنَّ اَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللّٰهِ اَتْقٰيكُمْۜ اِنَّ اللّٰهَ عَل۪يمٌ خَب۪يرٌ

“Ey insânlar! Muhakkak ki; Biz sizi bir erkek ile bir dişiden yarattık ve sizleri kavimlere ve kabîlelere ayırdık ki; biribirinizi tanıyasınız. Şübhe yok ki, sizin Elláh katında en değerli olanınız, O’ndan en çok korkanınızdır. Muhakkak ki, Elláhu Teálâ her şeyi bilendir, her şeyden haberdârdır.” [286] 

Lügat: muhakka, taalluk, mezkûr, zillet, kâfir, sinin