bir cezâ terettüb edecektir. Demek, burada ekilir, orada mahsúlat alınır.

Hem áile ferdlerinde bulunan îmân, amel-i sálih, takvâ, meveddet ve merhamet, Cennet’in birer nümûnesidir ve ondan haber verir. Zîrâ, bunlar, Cennet’e girmek için birer vesîledir. Neúzü billâh, áile ferdlerinde bulunan küfür, günâh, isyân, nefret ve zulüm ise, Cehennem’in birer nümûnesidir ve ondan haber verir. Zîrâ, bunlar, Cehennem’e sevk eden birer vâsıtadır. Demek, áile efrâdının itáat ve isyânı, dâr-ı mükâfât ve mahall-i cezâ olan âhiretin varlığını bi’z-zarûre iktizá eder.

İşte, Kur’ân, toplumun çekirdeği olan áileyi böyle mütálea etmekle, haşir ve âhiret rüknünü isbât eder.

Hem Kur’ân, mezkûr üçüncü ma‘nâ olan, “Kur’ân kâinâttan bahsederken, şu evvelki iki güzel yüze bakan ve hizmet eden fünûn-i hakíkıyyeye de teşvîk eder” hakíkatine gelince, bu âyet-i kerîme nev-ı beşere maddî bir ders de vererek der ki: “Dikkat edin! Hılkatinizi güzelce tahlîl edin. Çalışın. Topraktan nasıl yaratıldığınızı, fıtratınızın nasıl geliştiğini, vücûdunuzun şeklini ve a‘zálarınızın yerli yerince yerleştirildiğini, maddî cihâzâtınızın nasıl işlediğini size verdiğim ölçü ile araştırın. Bu konuyla alâkalı fenlerinizi tesbît ve tahkík etmeniz için size ölçü veriyorum. Siz de anatomi, biyoloji, psikoloji, sosyoloji, fenn-i menâfiu’l-a‘zá ve sâir fenlerinizle Kitâb, Sünnet ve tecrübelerden istifâde ederek hılkat-i insâniyye, fıtrat-ı beşeriyye, a‘zá-yi insâniyye ve hayât-ı ictimâıyyeyi tahlîl edin. Áile düzeninin nasıl te’mîn edileceğini, karı-koca hukúkunun ne olduğunu ve nasıl tatbîk edileceğini, áilede âdâb-ı muáşeret, yatma, kalkma, yeme, içme ve sâir ef‘ál ve ahvâlin nasıl olacağını Kur’ân ve Sünnet-i Nebeviyyeye mürâcaat ederek araştırın. Buna göre áile hayâtınıza bir düzen getirin.”

İşte, Kur’ân, bu âyet-i kerîmesiyle, eşlerin yaratılmasını, erkek ile kadın arasında sükûnet, meveddet ve rahmetin te’sîs edilmesini nazara vermekle; nev-ı beşeri anatomi, biyoloji, psikoloji, sosyoloji, fenn-i menâfiu’l-a‘zá gibi ilimleri tahsíl etmeye teşvîk eder.

Demek, bu âyet-i kerîmede nev-ı beşere ta‘lîm-i fünûna teşvîk olduğu gibi, áile hayâtını korumaya da teşvîk vardır. Çünkü, áile hayâtında bir düzen ve sükûnet te’sîs etmek çok zordur. Onun için, bu fende, rehberliği bi’z-zât Kur’ân kendisi yapıyor. Áile hayâtının düzenini ders veriyor. Mâdem áile hayâtında düzen ve

Lügat: psikoloji, biyoloji, cehennem, merhamet, meveddet, terettüb, anatomi, sükûnet, tecrübe, dikkat, hizmet, mezkûr, sünnet, âhiret, istif, sükûn, âhire