sistemine bağlı olarak çalışır. Güneş sistemi de Şemsü’ş-şümûs’a bağlı olarak çalışır. Şemsü’ş-şümûs da başka bir sisteme bağlı olarak çalışır. Git gide, Arş’a kadar bütün mahlûkátın biribirine bağlı olduğunu, biribirisiz olmadığını, birisine sáhib çıkan hepsine sáhib çıkması gerektiğini isbât eder. Dolayısıyla, Kur’ân, bu álemde bir eser kimin ise, bütün âsâr da onun olduğu hakíkatini isbât etmek súretiyle şirkin bütün envâını reddeder. Böylece, mü’minin kalbinde tevhîd-i hakíkíyi tesbît edip itmi’nân-ı kalbi te’mîn eder.      

YEDİNCİ ÜSLÛB: Kur’ân’daki bütün temsîller ve misâller, küllî bir kánûnun bir mâsadakı, bir ferdi, bir cüz’ü, bir ucu hükmündedir. O kánûna uyan bütün efrâd, o küllî kánûnun içerisinde dâhıl oluyor.

İşte, Kur’ân-ı Mu‘cizü’l-Beyân, bu âyet-i kerîmesiyle i‘lân eder ki; insânlık álemi içinde kadın ve erkek arasında zevciyyet, meveddet ve rahmeti kim te’sîs etmişse; hayvânât, nebâtât, hattâ bütün zerrât arasında aynı hâl ve vaz‘ıyyeti te’sîs eden de O’dur. Zîrâ, kánûn birdir. [262]

SEKİZİNCİ ÜSLÛB: Kur’ân-ı Mu‘cizü’l-Beyân’ın bir üslûbu da şudur ki; irsâl-i rusül ve inzâl-i kütüb (peygamberlerin gönderilmesi ve kitâbların indirilmesi) rükünlerini, tevhîd ve haşri isbât üslûbu içinde ders verir. Ya‘nî, sarâhaten tevhîd ve haşri isbât ederken, aynı âyetlerle, tebeí olarak irsâl-i rusül ve inzâl-i kütüb rükünlerini de isbât eder.

İşte, Kur’ân,

  وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا لِتَسْكُنُٓوا اِلَيْهَا وَجَعَلَ  بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً اِنَّ ف۪ى ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

âyet-i kerîmesiyle, erkeklerin nefislerinden zevcelerin vücûda getirilmesini ve erkek ile kadın arasında sükûnet, meveddet ve rahmetin te’sîs edilmesini nazara vermekle, “halk, Vedûdiyyet ve merhamet” fiillerini, bu fiillerden de “Hálık, Vedûd ve Rahîm” isimleriyle müsemmâ bir Zât’ın vücûb-i vücûd ve vahdetini sarâhaten isbât eder. Hem erkek ve kadını çift olarak yaratan ve nikâh müessesesiyle onların arasında meveddet ve rahmeti yerleştiren ve onları biribirine ve Kendisine karşı teklîfî kánûnlarla mes’ûl tutan bir Zât-ı Zü’l-celâli ve’l-ikrâm, hîç mümkün 

Lügat: peygamber, zevciyyet, merhamet, meveddet, sükûnet, gönder, sistem, küllî, nikâh, sükûn