bir Rabb-ı Kerîm ve Rahîm, elbette onlardan îmân ve tefekkür ile Kendisini tanımalarını isteyecek. Şükür ve ibâdet ile Kendisini sevmelerini emredecektir.

 DÖRDÜNCÜ ÜSLÛB: İnsân, ülfet perdesini yırtıp, ádiyyât altında bulunan hárika mu‘cize-i kudreti göremediği için; Kur’ân, devâmlı olarak insânî bu gafletinden uyandırıp ádiyyât perdesi altındaki hikmet-i İlâhiyyeyi ve san‘at-ı Rabbâniyyeyi ona gösteriyor.

İşte, Kur’ân, 

 وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا لِتَسْكُنُٓوا اِلَيْهَا وَجَعَلَ  بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً اِنَّ ف۪ى ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

âyet-i kerîmesiyle, insânların nazarında ádî, basît ve ülfet peydâ etmiş olan erkeklerin nefislerinden vücûda getirilen zevceler ve erkek ile kadın arasında te’sîs edilen sükûnet, meveddet ve rahmeti birer hárika eser olarak beşerin enzárına arzediyor. Erkek ve kadının mâyesi, bir damla su olduğu hâlde, o ádî sudan insân gibi bir san‘at eserinin vücûda gelmesi, elbette hárika bir olaydır. Câhil, câmid, kör, sağır, áciz ve fakír sebeb olan meni ile müsebbeb olan bu hárika eser arasında gáyet uzun bir mesâfenin olması isbât eder ki; bu müsebbeb, o sebebin işi değildir. Öyle ise, bu san‘atlı eser, bir Zât-ı Sáni‘-i Zü’l-Kemâl’in  vücûb-i vücûd ve vahdetine, ışık şemse lüzûmu derecesinde işâret eder.

Hem şâyet Elláh (cc) rahmetiyle, insânlar arasında, bâ-husús zevc ile zevce arasında ülfet, meveddet ve muhabbeti te’sîs etmeseydi; bütün dünyâ toplansaydı bunu yapamazdı. [260] O hâlde gerek ezvâcın halkı, gerekse zevc ile zevce arasındaki muhabbet, ancak nihâyetsiz bir kudret ve rahmet sáhibi bir Zât’ın işi olabileceğini ifâde etmek súretiyle insânı gaflet uykusundan uyandırıyor. Böylece, ádiyyât perdesi altındaki hikmet-i İlâhiyyeyi ve san‘at-ı Rabbâniyyeyi ona gösteriyor.

BEŞİNCİ ÜSLÛB: Kur’ân’ın bir üslûbudur ki; evvelâ âsâr üzerinde fenâ damgasını gösterir. Bununla, kalbde dehşetli bir yara açar. Zîrâ, insân, bütün kâinâtla alâkadâr olduğundan, onların mevt ve fenâsından, zevâl ve firâkından elem çeker. Bununla, mevcûdâtın muhabbete ve alâka-yı kalbe değmediğini anlar. 

Lügat: meveddet, muhabbet, tefekkür, dehş(e), elbette, sevmele, sükûnet, udre(t), dehşet, hikmet, sükûn