27. VE 11. ÂYET-İ KERÎMELERLE OLAN VECH-İ İRTİBÂTI

وَهُوَ الَّذ۪ى يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُع۪يدُهُ وَهُوَ اَهْوَنُ عَلَيْهِۜ وَلَهُ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۚ وَهُوَ الْعَز۪يزُ الْحَك۪يمُ۟

âyet-i kerîmesi, “Dördüncü Makám-ı Álî” olan “Makám-ı Rubûbiyyet”in tereşşüh ettiği

    وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا لِتَسْكُنُٓوا اِلَيْهَا وَجَعَلَ  بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً اِنَّ ف۪ى ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

âyet-i kerîmesine ma‘nâ olarak bakar, onu te’kîd eder. Şöyle ki:

وَهُوَ الَّذ۪ى يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُع۪يدُهُ وَهُوَ اَهْوَنُ عَلَيْهِۜ cümlesi ifâde eder ki: Kim ünsiyyet ve ülfet edesiniz diye hemcinsinizden sizin için zevceler yaratıp aranızda muhabbet ve merhameti te’sîs etmiş ise, O’dur ki; sizi ve bütün kâinâtı tekrâr iáde edecek, haşir meydânında bütün mahlûkátı toplayıp herkesin hesâbını görecektir.

وَلَهُ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۚ  cümlesi ifâde eder ki: İnsânların dişi ve erkek olarak yaratılması fiilinde görünen bütün güzellikler, Hálık ismine áiddir. Hem zevc ve zevcenin hılkatinde aklın záhirine göre görünen çirkinlikler, nekáis ve kusúrât, hem de onların irâdeleriyle sáhib oldukları kötü huy ve hasletler ise enâniyyet-i insâniyyeye áiddir.

وَهُوَ الْعَز۪يزُ  cümlesi ifâde eder ki: O nihâyetsiz izzet sáhibi olan Zât-ı Akdes; sükûnet ve huzúr bulasınız diye sizin için hemcinsinizden zevceler yaratır ve aranızda meveddet ve merhameti te’sîs eder. Bununla izzetini gösterir. Demek, O Azîz’dir. Siz ve zevceleriniz ise zelîlsiniz. Böyle nihâyetsiz izzet sáhibi bir Zât-ı Akdes, haşri getirmemekle izzetini lekedâr etmez.

Lügat: merhamet, meveddet, muhabbet, sükûnet, çirkin, sükûn