İHTÁR: Bu gibi mesâilin bahsi, hacâlet-âver zannedilebilir. Ancak, Kur’ân nazarında bu gibi mesâilin bahsi, ayn-ı edebdir. Zîrâ, hılkate, san‘ata ve gáyât-ı fıtrata bakan cihetlerini nazara veriyor. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Sözler” adlı eserinde bu konu şöyle îzáh edilmiştir:

“İnsân hódgâmlık ve záhirperestliğiyle berâber, her şeyi kendine bakan yüzüyle muhâkeme ettiğinden, pek çok mahz-ı edebî olan şeyleri, hılâf-ı edeb zanneder. Meselâ, âlet-i tenâsül-i insân, insân nazarında bahsi hacâlet-âverdir. Fakat, şu perde-i hacâlet, insâna bakan yüzdedir. Yoksa, hılkate, san‘ata ve gáyât-ı fıtrata bakan yüzler öyle perdelerdir ki, hikmet nazarıyla bakılsa ayn-ı edebdir, hacâlet ona hîç temâs etmez.

“İşte, menba-ı edeb olan Kur’ân-ı Hakîm’in ba‘zı ta‘bîrâtı bu yüzler ve perdelere göredir. ”  [249]

Hem sükûnet lafzında “mesken” ma‘nâsı da vardır. Zîrâ, insân, bir kadınla evlendiği zamân ev sáhibi de olur.

وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً

Sizin aranızda, ya‘nî kadın ve erkek arasında veyâhúd bütün insânlar arasında hem meveddeti, hem de rahmeti koydu. İnsânı, insâna karşı meveddet ve rahmet sáhibi yaptı. Tâ ki, insânlar, biribirlerine muávenet etsinler.

وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا لِتَسْكُنُٓوا اِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً

âyet-i kerîmesinde evvelâ  خَلَقَ fiili, daha sonra ise جَعَلَ fiili kullanılmıştır. Çünkü, halk, maddî şeylerde, meselâ kadının yaratılmasında daha râhat görünür. Meveddet, rahmet, sevgi, şefkat gibi ma‘nâlar gözle görülmediği için,  جَعَلَ fiili kullanılmıştır.

Kadınlara karşı olan meveddet, zorla olur mu? Ya‘nî, kadının erkeğe, erkeğin kadına olan meyli zorla mıdır? Hayır. Gayr-i ihtiyârîdir. Elektrikte artı ve eksi kutuplar olduğu gibi; erkek ve kadın arasında da aynı kánûn cârîdir. Erkek