şeye dalarak tefekkür eden adam, velev zihnen olsun, ister ki; birisi gelsin, kendisiyle o hayreti, o tefekkürü paylaşsın. Kalblerin en latífi, en şefîkı; kısm-ı sânî ile ta‘bîr edilen kadın kalbidir. Fakat, kadın ile rûhî imtizâcı (geçimi) ikmâl eden, kalbî ünsiyyet ve ülfeti itmâm eden, súrî ve záhirî olan arkadaşlığı samîmîleştiren; kadının iffetiyle, ahlâk-ı seyyieden temiz ve pâk bulunması ve çirkin árızalardan hâlî   olmasıdır.” [243]

“وَ لَهُمْ ف۪يهَآ اَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ

Mesken ve me’kelden sonra insânın en ziyâde muhtâc olduğu, eşidir. Bu ihtiyâcının Cennet’te te’mîn edilmiş olduğuna, bu cümle ile işâret edilmiştir. Evet, insân bir refîkaya veyâ bir refîke muhtâcdır ki, tarafeyn aralarında, hayâtlarına lâzım olan şeyleri muávenet súretiyle yapabilsinler ve rahmetten neş’et eden muhabbet iktizásıyla, yekdiğerinin zahmetlerini tahfîf etsinler ve gamlı, kederli zamânlarını, ferah u sürûra tebdîl edebilsinler. Zâten dünyâda insânların tam ünsiyyeti, ancak refîkasıyla   olur.” [244]

Hem eşler biribirlerine olan muhabbetlerinden dolayı biri diğerinin kahrını çeker, ezâ ve cefâsına sabreder.

Hem erkek, hanımının yanında maddî, ma‘nevî ve şehevî cihette sükûnet bulur. Zîrâ, insândaki şehvet, insânı râhatsız eder. Eşinin yanına gelince, o galeyândan, o tazyîkten kurtulup maddeten ve ma‘nen râhat eder. Erkeğin aslı topraktandır. Zîrâ, Âdem (as) topraktan yaratılmıştır. Bu bakımdan, erkekte yerin kuvve­ti vardır. Cenâb-ı Hak, insân nev‘ınin bekásı için ona âlet-i tenâsül vermiştir. O âletin de sükûna ihtiyâcı vardır. İşte, Cenâb-ı Hak, erkeğin sükûn bulabilmesi için kemâl-i merhametinden ezvâcı yaratmıştır.

Hem ba‘zan bir kadın bir erkeğe ya da bir erkek bir kadına áşık olur. O his, akla galebe çalar. Artık ne yapacaklarını bilemezler. İşte, Kur’ân, bu hissin teskîni için meşrû‘ nikâhı emretmiştir. [245]

Demek, Cenâb-ı Hak, erkeklerin hem kalbî, hem de cismânî bakımdan sükûn ve râhata erebilmeleri için kendi cinslerinden kadınları halk etmiştir. Bu ma‘nâyı ifâde etmek için, bir önceki âyet-i kerîmede insânın topraktan yaratılışı 

Lügat: maddeten, merhamet, muhabbet, tarafeyn, tefekkür, yekdiğer, fetiyle, sükûnet, seyyie, zihnen, çirkin, şehevî, şehvet, nikâh, sükûn