mahkûmdur. Cenâb-ı Hak, insân neslinin devâm edebilmesi için kemâl-i merhametinden nikâhı meşrû‘ kılmış, tenâsül ve tevâlüd yoluyla insân nev‘ınin bekásını te’mîn buyurmuştur. Bu maksad için insânları dişi ve erkek olmak üzere çift yaratmış, kendileriyle sükûnet bulmaları için kendi cinslerinden zevceler halk etmiş  ve eşler arasında meveddet ve rahmeti yerleştirmiştir.

İşte, bu âyet-i kerîme, nev-ı insânın bekásına hádim olan izdivâcın faydasını ve insânlar arasında, bâ-husús zevc ve zevce arasında te’sîs edilen meveddet ve rahmetin vücûb-i vücûd ve vahdet-i İlâhiyyeye ve bunun netîcesi olarak haşri getireceğine nasıl delâlet ve şehâdet ettiğini beyân buyurmaktadır.

ÂYET-İ KERÎMEDE GEÇEN BA‘ZI KELİMELERİN

LÜGAVÎ MA‘NÂLARI VE TAHLÎLLERİ

Bu bölümde yirmi mes’ele zikredilecektir:

BİRİNCİ MES’ELE

Bu âyet-i kerîmenin evvelinde dahi وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ ifâdesi takdîm edildi. Tâ ki, ma‘nâ-yı ismî ile o delâile bakılmasın. “Bu âyette serd edilen âsâr, tevhîd ve haşrin delîlidir” şeklinde i‘tikád edilsin. Ma‘nâ-yı harfî ile bakılsın.

Bu âyet-i kerîmede geçen مِنْ harfi, ibtidâyı dahi ifâde eder. Zîrâ, bu mevcûdâtın vücûdundan asıl gáye ve maksad, vücûb-i vücûd ve tevhîde delîl olmaktır. Başlangıç, tevhîd ve haşre delîl olmak içindir.

Hem مِنْ harfi, ba‘zıyyeti ifâde eder. “Bu âyette zikredilen, tevhîd ve haşrin ba‘zı delîlleridir” ma‘nâsını ifâde eder.

İKİNCİ MES’ELE

 خَلَقَ لَكُمْ cümlesi,  خَلَقَ لِاَجْلِكُمْ “Sizin için yarattı” veyâ   خَلَقَ لِيَنْفَعَكُمْ “Sizin menfaatiniz için yarattı”  ma‘nâsındadır.

 

Lügat: merhamet, meveddet, menfaat, sükûnet, mahkûm, nikâh, sükûn