lerde icmâl eder. Başka âyet veyâ âyetlerde o icmâli tafsíl eder. Tâ ki, icmâl ile hıfzettirsin, tafsíl ile kanâat versin.

İşte, وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ اِذَٓا اَنْتُمْ بَشَرٌ تَنْتَشِرُونَ âyet-i kerîmesinde geçen اَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ cümlesinde, insânın hılkatini topraktan yaratıldığını nazara vermekle icmâl eder. “Hacc Sûresi, 22:5; Mü’minûn Sûresi, 23:12-14; Gáfir Sûresi, 40:67” gibi  âyet-i kerîmelerde ise, bu icmâl tafsíl edilmiş, hılkat-i insânın etvârı beyân buyrulmuştur. Meselâ; Hacc Sûresinin 5. âyet-i kerîmesinde şöyle denilmiştir:

يَٓا اَيُّهَا النَّاسُ اِنْ كُنْتُمْ ف۪ى رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَاِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْۜ

“Ey insânlar! Eğer öldükten sonra tekrâr dirilmek konusunda şübhede iseniz, şunu bilin ki; Biz sizi topraktan, sonra nutfeden, sonra alakadan, sonra uzuvları önce belirsiz, sonra belirlenmiş canlı et parçasından (uzuvları zamânla oluşan cenînden) yarattık ki, size açıkça kudretimizi gösterelim.”

ON BEŞİNCİ ÜSLÛB: Kur’ân’ın usûl ve üslûbundandır ki;  bir eseri nazara verir, o eserin arkasından fiili, fiilin arkasından fâili, fâilin arkasından yedi sıfât-ı sübûtiyyeyi, yedi sıfât-ı sübûtiyyenin arkasından altı sıfât-ı selbiyyeyi akla ihsâs ederek Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd’un hem vücûdunu, hem de vahdetini isbât eder. Daha sonra haşri, tevhîdin üzerine binâ eder. Kur’ân’ın asıl üslûbu ve mesleği budur. Başta sahâbe-i kirâm olmak üzere ehl-i tahkík bu üslûb-i Kur’ânîyi çok kullanmıştır. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”da bu üslûb çok zikredilmektedir.

İşte, وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ اِذَٓا اَنْتُمْ بَشَرٌ تَنْتَشِرُونَ