ONUNCU MES’ELE

Bu âyet-i kerîme, evvelâ ilk insân Hz. Âdem (as)’ın topraktan yaratıldığını beyân buyurdu. Daha sonra nev-ı beşerin yeryüzünde intişârını nazara verdi. Aradaki cümleleri tayyetti. O matvî cümleler ise, Hz. Âdem’den eşi Hazret-i Havvâ’nın halk edilmesi, daha sonra tenâsül ve tevâlüd yoluyla zürriyyetinin peyder pey vücûda gelmesidir. Âyet-i kerîmede matvî olan bu cümleler, Nisâ Sûresinin 1. âyet-i kerîmesinde şöyle ifâde edilmiştir:

 يَٓا اَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذ۪ى خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَث۪يرًا وَنِسَٓاءًۚ

“Ey insânlar! Sizi bir tek nefisten yaratan ve ondan da eşini halk eden ve ikisinden bir çok erkekler ve kadınlar vücûda getirip yeryüzünde yayan Rabbinizden korkun, emrine muhálefet etmekten sakının.”

Demek, Rûm Sûresinin 20. âyet-i kerîmesindeki icmâl, Nisâ Sûresinin 1. âyet-i kerîmesiyle tafsíl edilmiştir.

ON BİRİNCİ MES’ELE

Âyet-i kerîmede geçen بَشَرٌ ile نَشَرَ kelimeleri arasında lafız bakımından latíf bir münâsebet mevcûddur. Zîrâ, her iki kelime, lafız bakımından biribirine benzer. Bir noktanın değişmesiyle بَشَرٌ  kelimesi  نَشَرَ olur. Noktayı alta koydunsa بَشَرٌ, üste koydunsa نَشَرَ olur. Bunda gizli bir işâret var ki, beşerin haşir ve neşri, kudret-i İlâhiyyeye nisbeten bir noktanın değiştirilmesi kadar kolaydır.

Demek, Kur’ân, her şeyde, hattâ bir noktada bile da‘vâsını isbât ediyor.

Bu iki kelime arasında ma‘nâ cihetinde de bir münâsebet vardır. Şöyle ki: Beşer, neşri iktizá eder. Neşir de haşri iktizá eder. Demek, beşerin haşri kesindir. Kur’ân, bu kelimeyle ma‘nen der: “Mâdem beşersiniz, o hâlde neşriniz vardır. Mâdem bu dünyâda neşrolundunuz. Öyleyse âhirette haşriniz olacaktır. Evet, haşir haktır. Zîrâ, neşir, beşerin haşrini gerektirir. Buradaki neşriniz gösterir ki, âhirette haşriniz olacaktır.” 

Lügat: nisbeten, udre(t), kelime, nisbet, âhiret, sinin, âhire