si,   خَلْقُكُمْ şeklinde müevvel masdar olur.  خَلْقُكُمْ isim cümlesi yerinde,  اَنْ خَلَقَكُمْ  fiil cümlesinin getirilmesi, tekrâr ve tecdîd içindir.

DÖRDÜNCÜ MES’ELE

اَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ

“Sizi topraktan yaratması” cümlesinin üç ma‘nâsı vardır:

Birincisi:   كُمْ  zamirinden murâd, Âdem (as)’dır. Zîrâ, Âdem (as), nev-ı beşerin ilk babasıdır. Âdem ise topraktan yaratılmıştır.

İkincisi: Bu cümlede muzáf mahzûfdur. O da اَصْلَ kelimesidir. Bu durumda takdîr-i âyet şöyle olur:

اَنْ خَلَقَ اَصْلَكُمْ مِنْ تُرَابٍ

Ya‘nî; “Sizin aslınızı (Hz. Âdem’i) topraktan yaratması” ma‘nâsındadır.

Üçüncüsü: كُمْ zamîrinden murâd insânlardır. Zîrâ, Hacc Sûresinin 5. âyet-i kerîmesinde insânların topraktan yaratıldığı, “Ey insânlar!” hıtâbıyla sarâhaten ifâde edilmiştir. Şöyle ki:

يَٓا اَيُّهَا النَّاسُ اِنْ كُنْتُمْ ف۪ى رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَاِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ تُرَابٍ 

“Ey insânlar! Eğer öldükten sonra cesed ve rûh ile berâber tekrâr dirilmek konusunda şübhede iseniz, şunu bilin ki; biz sizi topraktan yarattık…”

Bu durumda, اَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ cümlesinin ma‘nâsı şöyle olur: İlk insân Hz. Âdem topraktan, onun zürriyyeti ise sudan (meniden) yaratılmıştır. Meni ise gıdâlardan teşekkül eder. Gıdâlar da hayvânsal ve bitkisel olmak üzere iki kısma ayrılır. Hayvânların gıdâsı da bitkilerdir. Bitkiler de topraktandır. Bu cihette, sâir insânların hılkati de yine toprağa dayanmaktadır.