ve Mümît olan Zât, haşri getireceğini kitâb-ı kebîr-i kâinâtta tekvînî olarak ders verdiği gibi; kütüb-i semâviyye ile teklîfî olarak da haşri getireceğini haber vermiş midir, bu konuda cin ve inse bir vaadde bulunmuş mudur? Evet, teklîfî olarak da bütün semâvî fermânlarıyla nev-ı beşerin haşrini va‘d etmiş ve ibâdının enzárını o va‘d ettiği saádet-i ebediyyeye çevirmiştir.

Peki, Alîm ve Kadîr olan bir Zât, bir mes’elede söz verirse, daha sonra sözünü yerine getirmezse; bu, O’nun ilim ve kudretine yakışır mı? Elbette yakışmaz. Zîrâ, sözünü yerine getirmemek ya cehlden veyâ aczden kaynaklanır. Bir kimse verdiği sözü yerine getirmezse, ya câhildir, ya da ácizdir. Hâlbuki, kudret ve ilm-i İlâhînin nihâyetsiz olduğunu tekvînî olarak isbât ettik. Teklîfî olarak da söz verirse, elbette sözünü yerine getirecektir.

Mâdem o Alîm-i Kadîr, bütün semâvî fermânlarda, başta Kur’ân olmak üzere Tevrât, İncîl, Zebûr ve suhuflarda haşr-i cismânîyi va‘d etmiş. Hem mâdem nihâyetsiz ilim ve kudret sáhibidir; elbette va‘dini yerine getirecektir. Kur’ân’ın bu asırda ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Şuá‘lar” adlı eserinde bu hakíkat şöyle ifâde edilmektedir:

“Hem mâdem bahâr faslında zemînin dar sahîfesinde hatásız yüz bin kitâbı biribiri içinde yazan bir kalem-i kudret, gözümüz önünde yorulmadan işliyor. Ve o kalem sáhibi yüz bin def‘a ahd ü va‘d etmiş ki: ‘Bu dar yerde ve karışık ve biribiri içinde yazılan bahâr kitâbından daha kolay olarak geniş bir yerde güzel ve lâ-yemût bir kitâbı yazacağım ve size okutturacağım’ diye, bütün fermânlarda o kitâbdan bahsediyor. Elbette ve herhâlde, o kitâbın aslı yazılmış ve haşir ve neşir ile hâşiyeleri de yazılacak ve umûmun defter-i a‘mâlleri onda kaydedilecek.” [174]

Hem bu âyet-i kerîmeden tereşşüh eden yedi sıfât-ı sübûtiyye makámı, haşrin cismânî olacağını isbât eder. Zîrâ, âyet-i kerîme, “O Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd, ölüden diriyi, diriden ölüyü çıkarır ve kış mevsiminde vefât eden Küre-i Arz’ı her bahâr mevsiminde aynen diriltir” demekle, haşr-i cismânînin delîllerini serd ediyor.  Çünkü, ölüden diriyi, diriden ölüyü çıkarırken sâdece rûhunu değil, rûh ile cismi berâber çıkarıyor. Öyleyse, insân, kabrinden cesed ve rûh ile berâber çıkacak, haşri de cesed ve rûh ile berâber olacaktır. Cennet’teki lezâiz ve saádeti, 

Lügat: küre-i arz, elbette, udre(t), ediyye, mevsim, simin, vâcib