getirecek, vefât eden mevcûdâtı, bâ-husús cin ve insi yeniden diriltecek de aynı O Zât’tır.

Demek, dünyâdaki bu hayâtı kim vermiş ise; âhiretteki hayâtı da O verir. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Sözler” adlı eserinde bu hakíkat şöyle îzáh edilmektedir:

“Hîç mümkün müdür ki: Ölmüş, kurumuş koca Arz’ı ihyâ eden; ve o ihyâ içinde her biri beşer haşri gibi acîb, üç yüz binden ziyâde envâ-ı mahlûkátı haşr ü neşredip kudretini gösteren; ve o haşr ü neşr içinde nihâyet derecede karışık ve ihtilât içinde, nihâyet derecede imtiyâz ve tefrîk ile ihâta-i ilmiyyesini gösteren; ve bütün semâvî fermânlarıyla beşerin haşrini va‘d etmekle bütün ibâdının enzárını saádet-i ebediyyeye çeviren; ve bütün mevcûdâtı baş başa, omuz omuza, el ele verdirip emir ve irâdesi dâiresinde döndürüp biribirine yardımcı ve müsahhar kılmakla azamet-i rubûbiyyetini gösteren; ve beşeri, şecere-i kâinâtın en câmi‘ ve en nâzik ve en nâzenîn, en nazdâr, en niyâzdâr bir meyvesi yaratıp, Kendine muhátab ittiház ederek her şeyi ona müsahhar kılmakla, insâna bu kadar ehemmiyyet verdiğini gösteren bir Kadîr-i Rahîm, bir Alîm-i Hakîm, Kıyâmet’i getirmesin? Haşri yapmasın ve yapamasın? Beşeri ihyâ etmesin veyâ edemesin? Mahkeme-i Kübrâyı açamasın? Cennet ve Cehennem’i yaratamasın? Hâşâ ve kellâ!..

“Evet, şu álemin Mutasarrıf-ı Zî-şân’ı her asırda, her senede, her günde bu dar, muvakkat rû-yi zemînde haşr-i ekberin ve meydân-ı Kıyâmet’in pek çok emsâlini ve nümûnelerini ve işârâtını îcâd ediyor. Ezcümle:

“Haşr-i bahârîde görüyoruz ki: Beş-altı gün zarfında küçük ve büyük hayvânât ve nebâtâttan üç yüz binden ziyâde envâı haşredip neşrediyor. Bütün ağaçların, otların köklerini ve bir kısım hayvânları aynen ihyâ edip iáde ediyor. Başkalarını ayniyyet derecesinde bir misliyyet súretinde îcâd ediyor. Hâlbuki, maddeten farkları pek az olan tohumcuklar o kadar karışmışken, kemâl-i imtiyâz ve teşhís ile o kadar sür‘at ve vüs‘at ve sühûlet içinde kemâl-i intizám ve mîzân ile altı gün veyâ altı hafta zarfında ihyâ ediliyor. Hîç kábil midir ki: Bu işleri yapan Zât’a bir şey ağır gelebilsin, semâvât ve Arz’ı altı günde halk edemesin, insânı bir sayha ile haşredemesin? Hâşâ!” [165]

 Evet, Muhyî ve Mümît isimleriyle müsemmâ bir Zât var ki, şu koca álemi 

Lügat: ayniyyet, cehennem, maddeten, şecer(e), ayniyye, mahkeme, sayh(a), udre(t), ediyye, âhiret, nâzik, âhire