kelâm, ilim, irâde, kudret demektir. Yedi sıfâtı olmayanın tam hayâtı yoktur. Hayât, yedi sıfâtı tazammun eder. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr” eserlerinde bu konu şöyle îzáh edilmektedir:

“Hem nasıl ki: Yeryüzünde bulunan parlak şeylerin Güneş’in akisleriyle parlamaları ve denizlerin yüzlerinde kabarcıklar, ziyânın lem‘alarıyla parlayıp sönmeleri, arkalarından gelen kabarcıklar, gidenler gibi yine hayâlî Güneşçiklere âyinelik etmeleri bi’l-bedâhe gösteriyor ki: O lem‘alar, yüksek bir tek Güneş’in cilve-i in‘ıkâsıdırlar ve Güneş’in vücûdunu muhtelif diller ile yâd ediyorlar ve ışık parmaklarıyla ona işâret ediyorlar.

“Aynen öyle de: Zât-ı Hayy-ı Kayyûm’un Muhyî isminin cilve-i a‘zamı ile berrin yüzünde ve bahrın içindeki zî-hayâtların kudret-i İlâhiyye ile parlayıp, arkalarından gelenlere yer vermek için ‘Yâ Hayy’ deyip perde-i gaybda gizlenmeleri; bir hayât-ı sermediyye sáhibi olan Zât-ı Hayy-ı Kayyûm’un hayâtına ve vücûb-i vücûduna şehâdetler, işâretler ettikleri gibi, umûm mevcûdâtın tanzíminde eseri görünen ilm-i İlâhîye şehâdet eden bütün delîller ve kâinâta tasarruf eden kudreti isbât eden bütün bürhânlar ve tanzím ve idâre-i kâinâtta hükümfermâ olan irâde ve meşîeti isbât eden bütün hüccetler ve kelâm-ı Rabbânî ve vahy-i İlâhînin medârı olan risâletleri isbât eden bütün alâmetler, mu‘cizeler ve hâkezâ yedi sıfât-ı İlâhiyyeye şehâdet eden bütün delâil, bi’l-ittifâk Zât-ı Hayy-ı Kayyûm’un hayâtına delâlet, şehâdet, işâret ediyorlar. 

"Çünkü, nasıl bir şeyde görmek varsa, hayâtı da vardır. İşitmek varsa, hayâtın alâmetidir. Söylemek varsa, hayâtın vücûduna işâret eder. İhtiyâr, irâde varsa, hayâtı gösterir. Aynen öyle de; bu kâinâtta âsârıyla vücûdları muhakkak ve bedîhî olan kudret-i mutlaka ve irâde-i şâmile ve ilm-i muhît gibi sıfatlar, bütün delâilleri ile Zât-ı Hayy-ı Kayyûm’un hayâtına ve vücûb-i vücûduna şehâdet ederler ve bütün kâinâtı bir gölgesiyle ışıklandıran ve bir cilvesiyle bütün dâr-ı âhireti zerrâtıyla berâber hayâtlandıran hayât-ı sermediyyesine şehâdet ederler.” [162]

“Hayât, kudret-i Rabbâniyye mu‘cizâtının en nûrânîsidir, en güzelidir. Ve vahdâniyyet bürhânlarının en kuvvetlisi ve en parlağıdır. Ve tecelliyyât-ı Samedâniyye âyinelerinin en câmiı ve en berrâkıdır. Evet, hayât tek başıyla bir Hayy-ı Kayyûm’u bütün esmâ ve şuûnâtı ile bildirir. Çünkü, hayât, pek çok sıfâtın memzûc bir ma‘cû 

Lügat: tasarruf, tazammun, muhakka, udre(t), alâmet, ediyye, hüccet, âhiret, âhire, âmile