olan dünyâya bu bakış tarzını reddeder. Zîrâ, ehl-i küfür ve dalâlet, mevcûdâta ve dünyâya Sáni‘leri hesâbına değil, hevesât-ı nefsâniyyeleri ve menfaatleri noktasında bakıyorlar. Böylece, onları ádî, basît, vazífesiz, sáhibsiz, başı boş görmekle onların ma‘nevî hukúkuna tecâvüz ediyorlar. Bu dehşetli cinâyetlerine mukábil bütün mevcûdât, ma‘nen ehl-i küfürden nefret ediyorlar ve haklarının alınmasını Hálık ve Mâlik’lerinden istiyorlar. Ehl-i küfür ve dalâlet, dünyâda záhiren mes‘úd görünürler. Hakíkatte ise, bu bâtıl inançlarından dolayı kalblerinde ve rûhlarında ma‘nevî bir Cehennem yanmaktadır.

İşte, Kur’ân, ehl-i dalâletin hevesâtına bakan dünyânın bu yüzünü böyle tavsíf eder.

ON İKİNCİ ÜSLÛB: Kur’ân-ı Hakîm, ba‘zı kelimeleri mutlak olarak zikreder. Tâ ki, ma‘nâ umûmî ve küllî olsun.

Bu âyet-i kerîmede geçen الْحَىَّ  ve الْمَيِّتَ  kelimeleri de mutlak olarak zikredilmiştir. Bu ise, ma‘nânın umûmî ve küllî olması içindir. Zîrâ, bu iki kelimenin başında geçen الْ-ı ta‘rîf, istiğrâk için olup bütün diri ve meyyit olan mevcûdâtı tazammun eder.

ON ÜÇÜNCÜ ÜSLÛB: Kur’ân’ın usûl ve üslûbundandır ki; bir eseri nazara verir, o eserin arkasından fiili, fiilin arkasından fâili, fâilin arkasından yedi sıfât-ı sübûtiyyeyi, yedi sıfât-ı sübûtiyyenin arkasından altı sıfât-ı selbiyyeyi akla ihsâs ederek Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd’un hem vücûdunu, hem de vahdetini isbât eder. Daha sonra haşri, tevhîdin üzerine binâ eder. Kur’ân’ın asıl üslûbu ve mesleği budur. Ehl-i tahkík, bu üslûb-i Kur’ânîyi çok kullanmıştır. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”da bu üslûb çok zikredilmektedir.

Evet,

 يُخْرِجُ الْحَىَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَىِّ وَيُحْيىِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۜ وَكَذٰلِكَ تُخْرَجُونَ۟

âyet-i kerîmesi, her güz ve kış mevsiminde bir nefis gibi vefât eden, her bahâr mevsiminde yeniden hayâta mazhar olan küre-i Arz’ın bir eser olduğunu ifâde eder. Bu eser üzerinde imâte ve ihyâ fiilleri görünür. Her akıl sáhibi kabûl eder

Lügat: ehl-i dalâlet, küre-i arz, cehennem, tazammun, dehş(e), menfaat, dehşet, kelime, mevsim, meyyit, küllî, simin, vâcib