الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۜ وَكَذٰلِكَ تُخْرَجُونَ۟

âyet-i kerîmesiyle, şu álemde bi’l-müşâhede görünen ihyâ ve imâte fiilleriyle Muhyî ve Mümît bir Zât’ın vücûb-i vücûd ve vahdetini isbât eder. Bu fiillerle, kudret-i İlâhiyyeyi nazara verir. Bunu yapan bir Zât-ı Kadîr’in, elbette haşri de getireceğini akla ihsâs ettirir.

Hem  وَكَذٰلِكَ تُخْرَجُونَ۟  cümlesi, zâten sarâhaten haşir ve neşir rükünlerini isbât etmektedir.

Mâdem tevhîd ve haşir rükünleri, ancak vahiy vâsıtasıyla anlaşılmaktadır. Hem vahy-i İlâhîyi ders veren ancak peygamberlerdir. Öyle ise, irsâl-i rusül ve inzâl-i kütüb rükünleri, tebeí olarak isbât edilmiş olmaktadır. O hâlde, bu âyet-i kerîme, tevhîd ve haşri isbât üslûbu içinde irsâl-i rusül ve inzâl-i kütüb rükünlerini de tebeí olarak ders vermektedir.

DOKUZUNCU ÜSLÛB: Kur’ân’daki bütün temsîller ve misâller, küllî bir kánûnun bir mâsadakı, bir ferdi, bir cüz’ü, bir ucu hükmündedir. O kánûna uyan bütün efrâd, o küllî kánûnun içerisinde dâhıl oluyor.

İşte, Kur’ân,

 يُخْرِجُ الْحَىَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَىِّ وَيُحْيىِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۜ وَكَذٰلِكَ تُخْرَجُونَ۟

“Hem o Sáni-ı Kadîr, hangi kánûn-i hikmetle bir sineği ihyâ eder; aynı kánûnla

Lügat: küre-i arz, peygamber, elbette, udre(t), hadsiz, hikmet, mevsim, âhiret, küllî, simin, âhire