cümlesiyle, ihyâ ve imâte hakíkatini önce mutlak olarak zikretti. Daha sonra, وَيُحْيىِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۜ cümlesiyle de o ihyâ ve imâteye bir misâl getirdi. 

Şöyle ki: وَيُحْيىِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۜ “Ölüden diriyi, diriden ölüyü çıkaran o Zât-ı Kadîr, kış mevsiminde ölmüş ve kurumuş olan küre-i Arz’ı, her bahâr mevsiminde yeniden diriltir.”

Evet, her kış mevsiminde koca küre-i Arz, bir nefis gibi vefât edip beyâz kefenini giyer. İsrâfîl-vârî melek-i ra‘d, bahârda nefh-i Súr nev‘ınden yağmura bağırması ile kış mevsiminde ölmüş ve kurumuş o koca küre-i Arz izn-i İlâhî ile birden dirilir. Her sene ölmüş ve kurumuş koca Arz’ı ihyâ eden Kadîr-i Alîm, haşir sabâhında sizi de kabri­nizden ihyâ eder. Siz de, otların topraktan ihrâc olunduğu gibi ihrâc olunursunuz. Şu hâlde, öldükten sonra tekrâr dirileceğinizde şübhe etmemeniz lâzımdır. Bu ve benzeri âyetlerin [151]  ma‘nevî tefsîri sadedinde “Risâle-i Nûr” eserlerinde şöyle denilmektedir:

“Mâdem gündüz bedâhetle Güneş’i gösterdiği gibi; zemîn yüzünde, mevsimlerin tebeddülünde küllî ölmek ve dirilmekte, perde arkasında bir mutasarrıf gáyet intizámla koca küre-i Arz’ı bir bahçe, belki bir ağaç kolaylığında ve intizámında, ve azametli bahârı bir çiçek sühûletinde ve mîzânlı zînetinde, ve zemîn sahîfesinde üç yüz bin haşr u neşrin nümûne ve misâllerini gösteren üç yüz bin kitâb hükmündeki nebâtât ve hayvânât táifelerini (onda) yazar, berâber ve biribiri içinde şaşırmayarak, karışık iken karıştırmayarak, biribirine benzemekle berâber iltibâssız, sehivsiz, hatásız, mükemmel, muntazam, ma‘nidâr yazan bir kalem-i kudret, bu azameti içinde hadsiz bir rahmet, nihâyetsiz bir hikmet ile işlediği gibi; koca kâinâtı birhánesi misillü insâna müsahhar ve müzeyyen ve tefrîş etmek ve o insânı halîfe-i zemîn ederek ve dağ ve gök ve yer tahammülünden çekindikleri emânet-i kübrâyı ona vermesi ve sâir zî-hayâtlara bir derece zábitlik mertebesiyle mükerrem etmesi ve hıtábât-ı Sübhâniyyesine ve sohbetine müşerref eylemesi ile fevka’l-áde bir makám

Lügat: haşr u neşr, küre-i arz, muntazam, tahammül, tebeddül, mertebe, udre(t), hadsiz, hikmet, mevsim, küllî, misil, simin, şübhe