Beşincisi: Güz ve kış mevsimlerinde vefât eden mevcûdâtı, bahâr ve yaz mevsimlerinde yeniden hayâta mazhar eder. Bahâr ve yaz mevsimlerinde diri olan mevcûdâtı, güz ve kış mevsimlerinde tekrâr öldürür. Evet, her güz ve kış mevsimlerinde nebâtât ve hayvânât táifelerinden kısm-ı a‘zamı vefât eder. Bahâr ve yaz mevsimlerinde ise izn-i İlâhî ile birden dirilir. Bahâr ve yaz mevsimlerinde diri olan hadsiz nebâtât táifelerini de güz ve kış mevsimlerinde imâte ettirir. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Sözler” adlı eserinde mezkûr âyet-i kerîmenin bu mâsadakı şöyle îzáh edilmiştir:

“Ecsâdın def‘aten inşâsının misâli ise: Bahâr mevsiminde bir kaç gün zarfında, nev-ı beşerin umûmundan bin derece ziyâde olan umûm ağaçların bütün yaprakları, evvelki bahârın aynı gibi birden mükemmel bir súrette inşâları ve yine umûm ağaçların umûm çiçekleri ve meyveleri ve yaprakları, geçmiş bahârın mahsúlâtı gibi, berk gibi bir sür‘atle îcâdları; hem o bahârın mebde’leri olan hadsiz tohumcukların, çekirdeklerin, köklerin, birden berâber intibâhları ve inkişâfları ve ihyâları; hem kemiklerden ibâret olarak ayakta duran emvât gibi bütün ağaçların cenâzeleri bir emir ile def‘aten ‘Ba‘sü Ba‘de’l-mevt’e mazhariyyetleri ve neşirleri; hem küçücük hayvân táifelerinin hadsiz efrâdlarının gáyet derecede san‘atlı bir súrette ihyâları; hem bi’l-hássa sinekler kabîlelerinin haşirleri ve bi’l-hássa dâimâ yüzünü, gözünü, kanadını temizlemekle bize abdesti ve nezáfeti ihtár eden ve yüzümüzü okşayan gözüm önündeki kabîlenin bir senede neşrolan efrâdı, benî-Âdem’in Âdem zamânından beri gelen umûm efrâdından fazla olduğu hâlde, her bahârda sâir kabîleler ile berâber bir kaç gün zarfında inşâları ve ihyâları, haşirleri; elbette Kıyâmet’te ecsâd-ı insâniyyenin inşâsına bir misâl değil, belki binler misâldirler.” [143]

“Her bahâr mevsiminde ihyâ-yı Arz keyfiyyetinde üç yüz bin tarzda haşrin nümûnelerini nihâyet derecede girift, biribirine karıştırdığı hâlde, nihâyet derecede intizám ve temyîz ile nazar-ı beşere gösteriyor ki; ‘Bunları böyle yapan Zât’a, haşir ve Kıyâmet ağır olamaz’ der.” [144]

Altıncısı: Hayy ve Muhyî isimleriyle müsemmâ olan o Zât-ı Akdes, ölü olan tohum ve çekirdeklerden, diri olan hadsiz nebâtât envâını ihrâc eder. Diri olan nebâtât táifelerinden ölü olan tohum ve çekirdekleri çıkarır. Meselâ; yer 

Lügat: keyfiyyet, ariyyet, elbette, girift, hadsiz, mevsim, mezkûr, simin