atılır” gibi düşünceleri,  bâtıl ve merdûddur. Kur’ân bu âyetiyle, ezelden ebede kadar bu mevzú‘ ile alâkalı ortaya atılan bütün efkâr-ı fâsideyi birden çürütüyor.

Hem meyyit ile hayy, biribirine zıd olduğu hâlde; meyyitten hayyı, hayydan meyyiti çıkarmak, nihâyetsiz bir kudretin vücûdunu isbât eder. Böyle nihâyetsiz kudret sáhibi bir Zât’a, haşri getirmek ağır gelebilir mi? Bir zıddan diğer bir zıddı çıkarmak, kudret-i İlâhiyyeye hástır. Elbette, böyle bir kudret, haşri getirecektir.

الْمَيِّتَ ve   الْحَىَّ kelimelerindeki ال ya “cins-i hakíkat” içindir. Bu durumda âyet-i kerîmenin ma‘nâsı şöyle olur: “Cins-i hayyı, cins-i meyyitten; cins-i meyyiti, cins-i hayydan çıkarır.” Veyâ “cinsin mâsadak kısmı” murâd olabilir. Ya‘nî, hayy ve meyyit sıfatlarına mazhar olan her ferd, bu ta‘bîrlerde dâhıldir.

Veyâ ال “istiğrâk” içindir. Bu durumda âyet-i kerîmenin ma‘nâsı şöyle olur: “Ne kadar hayy, ne kadar meyyit varsa; o hayyleri, meyyitlerden, o meyyitleri hayylerden çıkarır.”

Veyâhúd ال “ahd-i háricî” içindir. Bu durumda, âyet-i kerîmenin ma‘nâsı şöyle olur: “Sizin bildiğiniz, gördüğünüz ne kadar hayy ve meyyit varsa; o hayyleri, meyyitlerden, o meyyitleri hayylerden çıkarır.”

يُخْرِجُ الْحَىَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَىِّ

cümlesinde geçen مِن “ibtidâ” içindir. Kur’ân-ı Kerîm bu âyetle ifâde eder ki: “Cenâb-ı Hak, hayyi, meyyitten ihrâc ediyor, çıkarıyor. Oradan çekip getiriyor.” İyi düşünün! Âyet gáyet ma‘nidârdır. Hayyı, meyyitten çıkarıyor. Hayyın başlangıc noktası, oradan başlıyor. O hayy, meyyitin zıddı iken, birden bire onu zıddından çıkarıyor. Hayyın ibtidâsı meyyitten olduğu gibi; meyyitin ibtidâsı da hayydandır.

Âyet-i kerîme, zımnî bir işâret veriyor ki; her şeyin mebde-i hayâtı, meyyit olan “su”dur. Zîrâ, وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَٓاءِ كُلَّ شَىْءٍ حَىٍّۜ âyet-i kerîmesinin ifâdesiyle, hayyın ihrâcı, meyyit olan su vâsıtası ile oluyor. Su, hayâtın menşeidir. Su çekilse, zî-hayât ölür. Dikkat edin! Su, ölü olduğu hâlde, Kadîr-i Zü’l-Celâl, her diri şeyi o ölüden çıkarıyor.  

Lügat: fâsid(e), elbette, udre(t), dikkat, kelime, meyyit, sid(e), sinin