MUKADDİME

 

(Haşir akídesinin pek çok rûhî fâidelerinden ve hayâtî netîcelerinden bir tek netîce-i câmiayı ihtisár ile beyân ve hayât-ı insâniyyeye, husúsan hayât-ı ictimâıyyesine ne derece lüzûmlu ve zarûrî olduğunu izhâr ve bu “îmân-ı haşrî” akídesinin pek çok hüccetlerinden bir tek hüccet-i külliyeyi icmâl ile göstermek ve o akíde-i haşriyye ne derece bedihî ve şübhesiz bulunduğunu ifâde etmekten ibâret olarak “İki Nokta”dır.)

BİRİNCİ NOKTA

Âhiret akídesi, hayât-ı ictimâıyye ve şahsıyye-i insâniyyenin üssü’l-esâsı ve saádetinin ve kemâlâtının esâsâtı olduğuna yüzer delîllerinden bir mikyâs olarak yalnız dört tânesine işâret edeceğiz.

Birincisi: Nev-ı beşerin hemen yarısını teşkîl eden çocuklar, yalnız Cennet fikriyle, onlara dehşetli ve ağlatıcı görünen ölümlere ve vefâtlara karşı dayanabilirler; ve gáyet zaíf ve nâzik vücûdlarında bir kuvve-i ma‘neviyye bulabilirler; ve her şeyden çabuk ağlayan gáyet mukávemetsiz mîzâc-ı rûhlarında, o Cennet ile bir ümîd bulup mesrûrâne yaşayabilirler. Meselâ, Cennet fikriyle der: “Benim küçük kardeşim veyâ arkadaşım öldü, Cennet’in bir kuşu oldu. Cennet’te gezer, bizden daha güzel yaşar.” Yoksa, her vakit etrâfında kendi gibi çocukların ve büyüklerin ölümleri, o zaíf bî-çârelerin endişeli nazarlarına çarpması; mukávemetlerini ve kuvve-i ma‘neviyyelerini zîr u zeber ederek gözleriyle berâber rûh, kalb, akıl gibi bütün letáifini dahi öyle ağlattıracak; ya mahvolup veyâ dîvâne bir bedbaht hayvân olacaktı.

İkinci delîl: Nev-ı insânın nısfı olan ihtiyârlar, yalnız hayât-ı uhreviyye ile

Lügat: bedbaht, dehş(e), külliye, bedihî, birinc, dehşet, endişe, hüccet, endiş, fâide, haşrî, nâzik, sinin, şübhe