“Hem namâz kılanın diğer mübâh dünyevî amelleri, güzel bir niyyet ile ibâdet hükmünü alır. Bu súrette, bütün sermâye-i ömrünü, âhirete mâl edebilir. Fânî ömrünü, bir cihette ibká eder.” [120]

ON BİRİNCİ NÜKTE:   ح۪ينَ تُمْسُونَ   Cismânî meşgúliyyetlerden hálî kalmak ve kesret-i esbâbdan uzlet edip Elláh’la berâber olmak için halvet kapısının açıldığı ilk vakittir.

وَح۪ينَ تُصْبِحُونَ Elláh’la berâber halvet mertebelerinin nihâî vaktidir. Öyle ise, bu iki vakti fırsat ve ganîmet bilin. Tâ ki, Rahmân tarafından gelen füyûzáta kalb ve rûhunuz mazhar olsun.

Bu iki vakit (akşâm ile sabâh vakitleri arası), uzlet zamânı ve mâsivâdan tecerrüd etme vakti olduğu için فَسُبْحَانَ اللّٰهِ   kelimesiyle ifâde edilmiştir.

وَعَشِيًّا وَح۪ينَ تُظْهِرُونَ Gündüz vakitleri ise, rûhânî ve cismânî lezzetler arasında bir berzahtır. Öyle ise, bu vakitlerde cismâniyyete áid dünyevî maíşetin tedbîriyle iştigál edin.

Bu iki vakit (öğle ve ikindi vakitleri) ise, ni‘mete mazhariyyet sebebiyle şükür zamânı olduğundan, وَلَهُ الْحَمْدُ  kelimesiyle ifâde edilmiştir.

                  ÂYET-İ KERÎMEDE MEVCÛD OLAN EDEBÎ SAN‘ATLAR

تُمْسُونَ  ve  تُصْبِحُونَ  kelimeleri arasında tıbak (tezâd) san‘atı vardır.

BİRİNCİ MAKÁM-I ÁLÎ OLAN MAKÁM-I MEVCÛDİYYET-İ İLÂHİYYE’NİN ÎZÁHI

Cenâb-ı Hakk’ın “Vâcibü’l-Vücûd” makámından, ya‘nî bu ismin tecellîsinin yüksek makámından, tevhîde ve haşre gidecek bir yol vardır. Mâdem Elláh vardır ve Vâcibü’l-Vücûd’dur; öyle ise, haşir haktır. Zîrâ, Vâcibü’l-Vücûd unvânı, lüzûm derecesinde âhireti iktizá ve vücûb derecesinde bâkí bir álemi istilzâm ve zarûret derecesinde mükâfât ve mücâzât için haşir ve neşri ister. Elláh’ın vücûb-i vücûd ve vahdetini îmân ile kabûl eden bir insân, zarûreten

Lügat: tecerrüd, ariyyet, dünyevî, mertebe, kelime, âhiret, sinin, vâcib, âhire