ya‘nî ni‘mete karşı şükretmek, bu iki vakte tahsís edilmiştir.

ONUNCU NÜKTE: Fahr-i Râzî, bu âyet-i kerîme ile ilgili şöyle güzel bir nükte söylemiştir:

“Elláhu Teálâ, tesbîh emrini, akşâm, yatsı, sabâh, ikindi ve öğle vakitlerine tahsís etmiştir. Hâlbuki, amellerin Elláh’a en sevimli olanı, devâmlı olanıdır. Meleklerin en fazíletlisi ise, devâmlı olarak tesbîhâtta bulunanlardır. Nitekim, Cenâb-ı Hak, ‘Onlar, bıkıp usanmadan gece gündüz Elláh’ı tesbîh ediyorlar’ [119] buyurmuştur. İnsân, melekler gibi değildir. Yaşadığı müddetçe, bütün vakitlerini tesbîhâtla geçiremez. Çünkü, o, aynı zamânda yemeye, içmeye, yiyecek-içecek ve binecek şeyleri elde etmeye mecbûrdur. Elláhu Teálâ, bu âyet-i kerîmede ba‘zı vakitlere işâret etmiştir. Kul, bu vakitlerde Elláh’ı tesbîh ettiği zamân, sanki tesbîhe hîç ara vermemiş ve gevşeklik göstermemiş gibi olur.

“Kul sabâh namâzının iki rek‘at farzını kıldığı zamân, o iki rek‘at, iki sâat ibâdete bedeldir. Öğle namâzının dört rek‘at farzı, dört sâat ibâdete bedeldir. İkindi namâzının dört rek‘at farzı, dört sâat ibâdete bedeldir. Akşâm namâzının üç rek‘at farzı, üç sâat ibâdete bedeldir. Yatsı namâzının dört rek‘at farzı, dört sâat ibâdete bedeldir. Bu beş vakitte kılınan toplam farz rek‘at sayısı on yedidir. İmâm A‘zam Ebu Hanîfe’ye göre, vitir namâzı vâcib olduğu için üç rek‘at vitir namâzı da üç sâat ıbâdete bedeldir. Bu durumda toplam yirmi sâat eder. Her kim bu yirmi rek‘at namâzı kılarsa, yirmi sâat ibâdet etmiş gibi kendisinden kabûl olunur. Gün, geceyle berâber yirmi dört sâattır. Geriye kalan dört sâat ise uyku içindir. Uykuda ise teklîf olmadığı için, günde mezkûr yirmi rek’at namâz kılan bir mü’min, ádetâ melekler gibi bütün vaktini tesbîh ve ibâdetle geçirmiş gibi olur. (Fıtrî uyku, 7 ilâ 4 sâat arasıdır deniliyor. Uykunun en azı 4 sâat, en fazlası ise 7 sâattir.)”

Demek, Elláh (cc), “Bütün vakitlerde bana ibâdet edin” demiyor. Çünkü, insânın dünyevî işleri ve uyku ihtiyâcı da vardır. Onun için sâdece beş farz namâzı emretti. Beş farz namâzı kılan bir kimsenin, helâl dâiredeki dünyevî meşgúliyyetleri ve istirâhati de ibâdet hükmüne geçer. Kur’ân’ın bu asırda ma‘nevî bir tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Sözler” adlı eserinde bu konu hakkında şöyle buyruluyor: